Logo

Türkmenistanyň

Bilim ministrligi

Logo

Türkmenistanyň

Bilim ministrligi

Onlaýn ýüz tutma

Halkara hyzmatdaslyk

Turkmenistan dunyanin ondebaryjy dowletleri we halkara guramalary bilen bilim ulgamynda netijeli gatnasyklary osduryar.

Новые горизонты азиатского партнёрства Täzelik

Новые горизонты азиатского партнёрства

Прошедший на прошлой неделе в столице Азербайджана VII саммит Совещания по взаимодействию и мерам доверия в Азии (СВМДА) остаётся в центре внимания экспертного сообщества. Этот представительный форум наглядно продемонстрировал востребованность созидательных инициатив страны-наблюдателя – Туркменистана, нацеленных на долгосрочную стабильность и безопасность на континенте. В современных условиях сложной военно-политической и экономической мировой конъюнктуры обеспечение стабильности в регионе, укрепление взаимного доверия и развитие многостороннего сотрудничества выступают ключевыми приоритетами внешнеполитического курса нейтрального Туркменистана. Убедительным подтверждением этому стал рабочий визит Президента Сердара Бердымухамедова в Азербайджанскую Республику для участия в VII саммите СВМДА. Глава государства подчеркнул особое значение укрепления международно-правовой базы для реализации совместных усилий, направленных на обеспечение глобальной стабильности. Расширение возможностей международного права и превентивной дипломатии призвано содействовать предупреждению конфликтов, укреплению доверия и выработке взаимоприемлемых решений. Наряду с политическими аспектами ключевым условием устойчивого развития было названо углубление экономических связей, расширение взаимовыгодной торговли и формирование надёжных транспортно-логистических цепочек. В данной связи отмечена целесообразность эффективного использования потенциала транспортных коридоров по направлениям Восток–Запад и Север–Юг, развития мультимодальных грузоперевозок, а также налаживания диалога на уровне министров транспорта в рамках СВМДА. Кроме того, особое внимание было уделено возрастающей роли взаимодействия в сфере цифровизации, борьбы с изменением климата, обеспечения экологической безопасности и рационального использования водных ресурсов. Президент Сердар Бердымухамедов отметил необходимость расширения академических обменов на площадках Молодёжного совета СВМДА и всестороннего развития молодёжной дипломатии как эффективного инструмента вовлечения подрастающего поколения в процесс возрождения культуры мирного диалога. Обращаясь к истокам Совещания по взаимодействию и мерам доверия в Азии (СВМДА), следует отметить, что инициатива о созыве данного форума впервые была выдвинута в октябре 1992 года на 47-й сессии Генеральной Ассамблеи ООН. Первая встреча министров иностранных дел государств-членов состоялась в 1999 году, в ходе которой была принята Декларация принципов, регулирующих отношения между государствами-членами СВМДА. Первый саммит глав государств и правительств – высшего органа организации – прошёл в 2002 году в городе Алматы, где был подписан основополагающий документ – Алматинский акт. В настоящее время Совещание представляет собой крупную многостороннюю платформу, объединяющую 28 государств Азии по пяти ключевым измерениям: военно-политическому, экономическому, экологическому, человеческому и сфере борьбы с новыми вызовами и угрозами. В ходе Бакинского саммита были рассмотрены вопросы укрепления мер доверия, адаптации к изменениям климата, сопряжения транспортно-логистических стратегий в Азии, обеспечения продовольственной безопасности и ускорения цифровой трансформации. В рамках форума независимый нейтральный Туркменистан выступил с конструктивными инициативами, направленными на диверсификацию транспортно-­логистического сотрудничества, решение экологических задач и развитие гуманитарного взаимодействия. Озвученные Президентом Сердаром Бердымухамедовым предложения станут весомым вкладом в обеспечение устойчивого развития на Азиатском континенте, а также в дальнейшее укрепление взаимного доверия и дружбы между народами. Данный международный форум не только способствовал углублению межрегионального взаимодействия, но и в очередной раз убедительно продемонстрировал гармоничное сопряжение политики нейтралитета Туркменистана с миротворческими инициативами и инструментами превентивной дипломатии. Предложение об учреждении устойчивого диалога на уровне министров в сфере транспорта и логистики, выдвинутое впервые в истории Совещания, призвано служить действенным стимулом к объединению транспортных коридоров Центральной Азии – сердца Великого Шёлкового пути – и всего Азиатского континента. Вместе с тем продвижение молодёжной дипломатии в качестве ключевого механизма передачи культуры мира будущим поколениям служит ярким свидетельством того, что Туркменистан проявляет заботу не только о сегодняшнем дне, но и о долгосрочной стратегической перспективе. С учётом растущего международного авторитета Совещания по взаимодействию и мерам доверия в Азии (СВМДА) и процесса его трансформации в полноценную международную организацию активная роль нейтрального Туркменистана на этой площадке обретает особое значение. Консолидация экономического, экологического и цифрового потенциала азиатских государств в целях укрепления стабильности и доверия в регионе создаст прочный фундамент для достижения Целей устойчивого развития ООН. Таким образом, прошедший Бакинский саммит и озвученные на нём стратегические инициативы главы государства стали очередным убедительным подтверждением триумфа внешней политики Туркменистана, неуклонно следующего принципам миролюбия, созидания и подлинного добрососедства. Мухаммет БЯШИМОВ, преподаватель Института международных отношений Министерства иностранных дел Туркменистана.

18
Doly oka
Köpdilli bilimde döwrebap tejribeler Täzelik

Köpdilli bilimde döwrebap tejribeler

Düýn paýtagtymyzdaky «Ýyldyz» myhmanhanasynda Merkezi Aziýa döwletleriniň we Mongoliýanyň bilim ministrleriniň «tegelek stol» duşuşygy geçirildi. Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasynyň ýardamy bilen «Merkezi Aziýada we Mongoliýada köpdilli bilim arkaly sebitleýin hyzmatdaşlygy ösdürmek» atly mowzukda guralan çärä degişli ýurtlaryň bilim ministrlikleriniň ýolbaşçylary, ÝHHG-niň Milli azlyklar boýunça Ýokary komissarlygynyň dürli döwletlerdäki bilermenleri gatnaşdylar. Ilki bilen, çärä gatnaşyjy ýurtlaryň wekilleri köpdilli bilim boýunça milli tejribeleri bilen tanyşdyrdylar. Çykyş edenler häzirki wagtda dünýäde ýörgünli daşary ýurt dilleri bilen bir hatarda, etniki taýdan tapawutly ýerli ýaşaýjylaryň öz ene dillerinde bilim almaklary üçin döredilýän mümkinçilikler barada maglumat berdiler. Şeýle hem sebitiň ýurtlarynyň arasynda ylym-bilim ulgamy boýunça ýola goýlan gatnaşyklaryň häzirki ýagdaýy we hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de ösdürmegiň möhüm ugurlary ara alnyp maslahatlaşyldy. Ýurdumyzyň wekilleri «Türkmenistanda daşary ýurt dillerini okatmagy kämilleşdirmegiň Konsepsiýasynyň» esasynda bu ugurda durmuşa geçirilen giň gerimli işlere aýratyn üns çekdiler. Bellenilişi ýaly, milli bilim ulgamy döwrüň şertlerine, innowasion tehnologiýalaryň ýerlikli we netijeli peýdalanylmagyna görä yzygiderli kämilleşdirilýär. Döwrebap bilim, ilkinji nobatda, mugallymyň hünär başarnygyna we işjeňligine baglydyr. Munuň üçin mugallymlaryň hünär derejesiniň yzygiderli kämilleşdirilmegine uly ähmiýet berilýär. Öňdebaryjy daşary ýurt bilim edaralarynyň wekilleriniň gatnaşmagynda yzygiderli okuw sapaklarynyň guralmagy tejribeleriň baýlaşmagyna getirýär. Häzirki wagtda döwrebap tehnologiýalara esaslanýan ses we wideo ýazgylary, kompýuter programmalary bilim ulgamyna giňden ornaşdyrylýar. Şeýle özgertmeleriň çäklerinde ýurdumyzda daşary ýurt dillerinde okatmaga ýöriteleşen mekdebe çenli, umumybilim, orta hünär we ýokary okuw mekdepleriniň ulgamy kemala getirildi. Köpdillilik arkaly bilim işini kämilleşdirmek boýunça daşary ýurtlarda gazanylan netijeler ýörite mejlisde giňişleýin ara alnyp maslahatlaşyldy. ÝHHG-niň bilermenleri anyk mysallar arkaly bu ugurda gazanylan görkezijiler barada gürrüň berdiler. Şunuň bilen baglylykda, köpdilli bilim gurşawynyň döredilmeginiň irki döwürden çagalarda birek-biregiň medeniýetine, däp-dessuryna we diline hormat goýmak endiklerini kemala getirýändigi aýratyn nygtaldy. Şunuň bilen baglylykda, mugallymlary taýýarlamak, daşary ýurt dillerini okatmagyň kämil usullaryny öwrenmek we özara tejribe alyşmak boýunça sebit hem-de halkara hyzmatdaşlygyň ösdürilmeginiň möhümdigi bellenildi. «Tegelek stol» duşuşygynyň netijeleri boýunça jemleýji resminama kabul edildi. Onda gatnaşyjylar bilim ulgamynda kesgitlenen wezipeleriň we bilelikdäki taslamalaryň üstünlikli durmuşa geçirilmegi ugrunda toplumlaýyn esasda tagalla etjekdiklerine ynandyrdylar. Merkezi Aziýa döwletleriniň we Mongoliýanyň bilim ministrlikleriniň ýolbaşçylary ýurdumyzda ylym-bilim ulgamynda halkara hyzmatdaşlygy pugtalandyrmaga gönükdirilen şeýle çäräniň ýokary guramaçylyk derejesiniň üpjün edilendigi üçin hormatly Prezidentimize we Gahryman Arkadagymyza çuňňur hoşallyklaryny beýan etdiler. (Ýörite habarçymyz).

29
Doly oka
Ýaşlar diplomatiýasy: parahatçylyk we ynanyşmak köprüleri Täzelik

Ýaşlar diplomatiýasy: parahatçylyk we ynanyşmak köprüleri

Hormatly Prezidentimiziň Azerbaýjan Respublikasynda geçirilen Aziýada hyzmatdaşlygy we ynanyşmagy berkitmegiň çäreleri Geňeşiniň VII sammitindäki, şeýle hem Ermenistan Respublikasynda geçirilen BMG-niň Biodürlülik baradaky maslahatynyň Liderler sammitindäki çykyşlarynda öňe süren teklipleridir başlangyçlary Türkmenistanyň adamzadyň röwşen geljegi üçin tagallalary birleşdirmäge goşant goşýandygyny nobatdaky gezek tassyklady. Deňhukuklylygyň, birek-birege hormat-sarpanyň bar ýerinde ösüş gazanylýar, hyzmatdaşlyk we ynanyşmak pugtalanýar. Bu hakykat Gahryman Arkadagymyzyň «Dialog — parahatçylygyň kepili» diýen çuňňur filosofik ýörelgesinde aýdyň görünýär. Hormatly Prezidentimiz Baku sammitinde eden çykyşynda hem: «Halkara hukugyň we öňüni alyş diplomatiýasynyň mümkinçilikleriniň giňeldilmeginiň biziň dialogymyzyň çäklerinde, ilkinji nobatda, gapma-garşylyklaryň öňüni almaga, ynanyşmagy pugtalandyrmaga we özara kabul ederlikli çözgütleri işläp taýýarlamaga ýardam berjekdigine ynanýaryn» diýip, aýratyn nygtady. Bitarap Türkmenistanyň hoşniýetli hyzmatdaşlygy berkitmek, halkara hukuga aýratyn ähmiýet bermek hakyndaky başlangyçlarynyň işjeň durmuşa geçirilýändigini 2028-nji ýylyň «Halkara hukuk ýyly» we 2027 — 2037-nji ýyllaryň BMG-niň «Dialogyň we öňüni alyş diplomatiýasynyň onýyllygy» diýip yglan edilmegi arkaly hem äşgär görmek bolýar. Döwlet Baştutanymyzyň Geňeşiň ýaşlar platformalarynyň çäklerinde akademiki alyşmalary giňeltmegi Türkmenistanyň doly goldaýandygyny aýratyn bellemegi ýaşlaryň daşary ýurt dillerini öwrenip, ylym-bilimini, tejribesini we dünýägaraýşyny baýlaşdyrmagynyň döwlet derejesindäki ähmiýetini açyp görkezdi. Munuň özi dürli halklaryň medeniýetine sarpa goýýan, özgeleriň pikirini diňläp bilýän täze watançy nesliň kemala gelmegine uly itergi berýär. Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiziň parahatçylykly dialog medeniýetini gaýtadan dikeltmek işine ösüp gelýän nesli çekmegiň guraly hökmünde ýaşlar diplomatiýasyny düýpli ösdürmegiň zerurdygyny aýtmagy ýurdumyzyň sebitde we dünýäde dostluk hem-de ynanyşmak köprülerini berkitmekde ýaşlara aýratyn uly ynam bildirilýändigini aňladýar. Bu bolsa dialogy dikeltmekde hem-de döwletleriň arasynda ynam köprülerini gurmakda ösüp gelýän nesliň eýeleýän ornuny has-da berkidýär. Ýaşlary birleşdirýän «Ynanyşmagyň ýaş ilçileri» toruny döretmek baradaky teklip Aziýa giňişliginde medeniýetara dialogy ösdürmek üçin möhüm ädim boldy. Bu halkara gural sebitde medeniýetara dialogy ösdürmäge we özara ynamy berkitmäge ýokary aň-bilimli ýaş nesli çekmegiň özboluşly serişdesi bolmak bilen, işjeň hem-de zehinli ýaşlaryň dünýä derejesindäki täze güýjüne öwrüler. Hormatly Prezidentimiziň emeli aňy parahatçylykly ulanmak boýunça Halkara kodeksi işläp taýýarlamagy teklip etmegi häzirki zaman tehnologiýalaryny öwrenýän ýaşlara innowasiýanyň jogapkärçilik bilen utgaşmalydygyny ýatladýar. Ulag we söwda babatda öňe sürlen teklipler bolsa täze hünärleri özleşdirmegiň, sanly başarnyklary ösdürmegiň ähmiýetini artdyrýar. Şeýle başlangyçlar ýaşlara diňe bir ýagty ertiriň eýeleri hökmünde däl, eýsem, şu günüň halkara hyzmatdaşlygyna hem goşant goşup bilýän güýç hökmünde garalýandygyny görkezýär. BMG-niň Biodürlülik baradaky maslahatynyň çäklerinde Ýerewanda geçirilen Liderler sammiti tebigy ekoulgamlary goramak işinde dünýä jemgyýetçiliginiň we döwletleriň tagallalaryny birleşdirmäge gönükdirilendir. Howanyň üýtgemegi bilen baglanyşykly wehimleriň barha artýan şertlerinde bu abraýly meýdança döwlet Baştutanlaryna dünýäde ekologiýa durnuklylygyny üpjün etmek üçin syýasy mehanizmleri işläp taýýarlamaga mümkinçilik berýär. Halkara giňişlikde Türkmenistan möhüm ekologiýa meseleleri boýunça anyk başlangyçlar bilen yzygiderli çykyş edýär. Sammitde hormatly Prezidentimiz tarapyndan möhüm başlangyçlaryň öňe sürülmegi munuň aýdyň güwäsidir. Döwlet Baştutanymyz aýratyn goralýan tebigy çäkleriň milli ulgamlaryny kämilleşdirmäge, ekologiýa gözegçiligini ösdürmäge, haýwanlaryň we ösümlikleriň seýrek görnüşlerini goramaga ýurdumyzda uly ähmiýet berilýändigini belläp, Türkmenistanyň 2026 — 2035-nji ýyllar üçin bioköpdürlüligi gorap saklamak boýunça Milli strategiýasynyň we Hereketleriň meýilnamasynyň bu ugurdaky işiň möhüm guraly bolup durýandygyny nygtady. Bu resminamalar halkara hyzmatdaşlar bilen bilelikde ählumumy çarçuwaly maksatnamanyň maksatlaryny nazara almak bilen işlenip taýýarlanyldy. Bellenilen maksatlar ýaş ekologlaryň, biologlaryň we beýleki hünärmenleriň ylmy gözleglerine möhüm ugur bolup hyzmat edýär. Döwlet Baştutanymyz Ýerewan sammitinde tebigy mirasy goramak we ylmy barlaglary ösdürmek babatda ÝUNESKO bilen hyzmatdaşlyk edilýändigini aýratyn belledi. BMG-niň bu abraýly düzüm birligi dünýäniň medeni we tebigy mirasyny gorap saklamakda halkara derejede esasy hem-de täsirli meýdança bolup durýar. Sammitde beýan edilen suw serişdelerinden tygşytly peýdalanmak, ösümlikleriň we haýwanlaryň seýrek görnüşlerini gorap saklamak hem-de ekologiýa gözegçiligini kämilleşdirmek ýaly ählumumy meseleler ýaşlaryň alýan ylymlaryny anyk amaly işe öwürmekleri üçin wajypdyr. Türkmenistan ekologiýa howpsuzlygyny we tebigaty goramagy döwlet ösüşiniň ileri tutulýan ugurlarynyň biri hökmünde kesgitleýär. Ýurdumyzyň tebigatyny gorap saklamak biziň baş borjumyzdyr. Hormatly Prezidentimiziň ekologiýa sammitindäki çykyşyny: «Türkmenistan ähli gyzyklanma bildirýän döwletler hem-de halkara guramalar bilen netijeli hyzmatdaşlyga taýýardygyny tassyklaýar. Syýasy erkiň, ylmy maglumatlaryň hem-de amaly mümkinçilikleriň birleşdirilmegi häzirki we geljekki nesilleriň bähbidine Ýer ýüzüniň tebigy mirasyny gorap saklamaga mümkinçilik berer diýip hasaplaýarys» diýen sözler bilen jemlemegi Watanymyzyň ekologiýa diplomatiýasynda we ählumumy başlangyçlarynda abadan durmuşy üpjün etmek babatda öňe sürýän garaýyşlarynyň diňe bir milli ýa-da sebit derejesindäki däl, eýsem, umumadamzat bähbitlerini nazarlaýan bitewi garaýyşlardygyny dünýä aýan edýän beýik çagyryşdyr. Bakuwdaky we Ýerewandaky ýokary derejeli duşuşyklarda döwlet Baştutanymyzyň beýan eden teklipleri Durnukly ösüş maksatlaryna ýetmäge, ählumumy abadançylygy üpjün etmäge gönükdirilendir. Hormatly Prezidentimiziň öňe süren ähli oňyn başlangyçlary we teklipleri nesilleriň bagtly durmuşyny kepillendirýän sarsmaz binýatdyr, belent jogapkärçilikdir. Hut açyk, deňhukukly dialog arkaly gazanylýan ylalaşyklar parahatçylyk döredijilige, sagdyn we durnukly tebigat bolsa abadan durmuşa ýol açýar. Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň Azerbaýjana we Ermenistana iş saparlary Watanymyzyň halkara giňişlikdäki abraýyny täze belentliklere göterip, ählumumy abadançylygyň hatyrasyna alnyp barylýan uly möçberli beýik işleri has-da dabaralandyrdy. Häzirki we geljekki nesiller hakda alada edýän, halkara hyzmatdaşlykda türkmen ýaşlaryna giň orun berýän Gahryman Arkadagymyzyň, Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň janlary sag, ömürleri uzak, belent başlary hemişe aman bolsun! Ýazpolat KERIÝEW, Türkmenistanyň Magtymguly adyndaky Ýaşlar guramasynyň Merkezi geňeşiniň başlygy, Mejlisiň deputaty.

22
Doly oka

Hyzmatdaş döwletler