Türkmenistanda 2026-njy ýylyň şygary we nyşany kesgitlendi
Ähli bilim edaralaryny we sanly hyzmatlary birleşdirýän ýeke-täk ekoulgam.
Portala giriň
Tomus paslynyň gyzgalaňly dowam edýän günlerinde çagalaryň wagtlaryny peýdaly hem hoş geçirmegini gazanmak her bir ene-atanyň esasy aladalarynyň biri. Şonuň üçin bu babatda ene-atalara ýardam etmek maksady bilen, pikirimizi paýlaşmak isleýäris. Sport bilen meşgullanmagyndan ýa-da deň-duşlary bilen dürli oýunlary oýnamagyndan başga-da, ulularyň çagalara niýetlenen dürli eserleri okap bermegi olaryň wagtlarynyň hoş geçmegine ýardam edýär. Bu babatda dünýä edebiýatyndan çagalar üçin niýetlenen ululy-kiçili birnäçe eserleriň türkmen diline terjime edilendigini bellemek ýakymly. Şolaryň arasynda XX asyryň başlaryndan bäri okyjylaryň arasynda gymmatyny ýitirmän gelýän «Pollianna» atly roman aýratyn agzalmaga mynasypdyr. «Dünýä edebiýaty» žurnalynda okyjylara ýetirilen amerikan ýazyjysy Eleanor Porteriň bu eserinde ýetim gyzjagazyň ykbaly bilen bagly wakalar akgynly beýan edilýär. Onda Pollianna atly gyzjagazyň durmuşyň kynçylykly ýagdaýlarynda özüni ýitirmän, dartgynly pursatlardan sowukganlylyk bilen baş alyp çykyşy, çagalara mahsus sada dünýäsi barada gürrüň edilýär. Adamlaryň, hatda ýakyn saýýanlarynyň hem özüne gödek daramaklary gyzjagazy ruhdan düşürmeýär. Tersine, ol töweregindäkilere hem özüniň ruhubelentlik, geçirimlilik, sabyrlylyk ýaly adamkärçilikli sypatlary bilen görelde bolýar. Polliannanyň ruhubelentligi okyjyda aýratyn täsir galdyrýar. Zeýnäp GURBANOWA, Döwletmämmet Azady adyndaky Türkmen milli dünýä dilleri institutynyň mugallymy.
2026-njy ýylyň 3–11-nji iýuny aralygynda Aşgabat şäherinde Ýewropa bilim gaznasynyň — European Training Foundation (ETF) — wekiliýetiniň iş saparynyň çäklerinde birnäçe çäreler geçirildi. Bu Çäreler Ýewropa Bileleşiginiň «Merkezi Aziýada ukyply ýaşlar üçin dialog we hereket» — DARYA sebitleýin taslamasynyň çäklerinde geçirildi. Taslama Ýewropanyň Global Gateway başlangyjynyň bir bölegi bolup, ykdysadyýetiň ileri tutulýan pudaklarynda başarnyklary ösdürmäge gönükdirilendir. Wekiliýetiň düzümine Ýewropa bilim gaznasynyň Türkmenistan boýunça ýurt utgaşdyryjysy Katarina Lukacowa, adam maýasynyň ösüşi boýunça uly hünärmen Kristina Hemşemeýer, taslamanyň menejeri Samuel Kawana, SCAFFOLD usulyýeti boýunça bilermen Natia Gorgadze, şeýle hem DARYA taslamasynyň milli fasilitatory Gülşirin Annadurdyýewa girdi. Saparyň maksatnamasy iki sany özbaşdak ugurdan ybarat boldy. DARYA taslamasyny işjeňleşdirmek Birinji ugur institusional hyzmatdaşlygy ösdürmäge, 2026-njy ýyl üçin iş meýilnamasyny ara alyp maslahatlaşmaga, şeýle hem başarnyklara bolan täze ýüze çykýan zerurlyklary öwrenmäge we kartalaşdyrmaga bagyşlandy. Bu ugurda energetika, ulag we sanly pudaklara aýratyn üns berildi. Saparyň esasy wezipeleriniň biri 2026-njy ýylyň 13–14-nji oktýabrynda Aşgabat şäherinde geçirilmegi meýilleşdirilýän DARYA ýokary derejeli toparynyň 5-nji mejlisine deslapky taýýarlyk görmekden ybarat boldy. Bu ýygnak Türkmenistanyň çäginde agzalan taslamanyň çäklerinde geçiriljek ýokary derejedäki ilkinji sebitleýin çäre bolar. Saparyň çäklerinde wekiliýet meýilnamalary utgaşdyrmak we maýa goýumlary goldamak maksady bilen Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginde, Türkmenistanyň Bilim ministrliginde, Türkmenistanyň Zähmet we ilaty durmuş taýdan goramak ministrliginde, Türkmenistanyň Maliýe we ykdysadyýet ministrliginde, Türkmenistanyň Medeniýet ministrliginiň syýahatçylyk bölüminiň wekilleri bilen, Türkmenistanyň Energetika ministrliginde, şeýle hem ulag we aragatnaşyk ulgamlary boýunça degişli ministrliklerde, şol sanda gurluşyk we binagärlik, demir ýol ulaglary, awtomobil ulaglary we aragatnaşyk ugurlary boýunça iş duşuşyklaryny geçirdi. Zähmet bazarynyň amaly zerurlyklaryny ara alyp maslahatlaşmak maksady bilen Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesi, şeýle hem energetika, ulag we sanlylaşdyrma ugurlarynda işleýän işewür düzümler bilen duşuşyklar geçirildi. Şeýle hem degişli pudaklar boýunça hünärmenleri taýýarlaýan ýokary we orta hünär okuw mekdeplerine saparlar amala aşyryldy. SCAFFOLD usulyýeti boýunça okuwlar Saparyň ikinji ugry amaly häsiýete eýe bolup, mugallymlaryň hünär derejesini ýokarlandyrmaga bagyşlandy. Okuw maslahatlary 2026-njy ýylyň 8–11-nji iýuny aralygynda Türkmenistanyň Bilim ministrliginiň utgaşdyrmagynda Türkmenistanyň Telekommunikasiýalar we informatika institutynyň binýadynda geçirildi. Okuwlaryň dowamynda Türkmenistanyň Bilim ministrliginiň wekilleri we ministrligiň garamagyndaky okuw mekdepleriniň mugallymlary SCAFFOLD usulyýetini özleşdirdiler. Bu usulyýet toparlaýyn we tejribä gönükdirilen okuw işini guramak, okuwçylara tapgyrlaýyn goldaw bermek we olaryň özbaşdaklygyny ösdürmek üçin häzirki zaman guraly hökmünde hödürlenildi. Iýun aýynda geçirilen okuwlar bu usulyýetiň ýurdumyzda üstünlikli ornaşdyrylmagynyň dowamydyr. Türkmenistanyň Bilim ministrliginiň ýolbaşçylygynda 2025-nji ýylyň noýabr aýynda iki sany giň gerimli okuw treningleriň netijesinde, 2026-njy ýylyň maý aýyna çenli türkemen tarapy innowasion SCAFFOLD usulyýeti boýunça DARYA taslamasynyň 70–80 sany sertifikatlaşdyrylan usuly tälimçileri ugrukdyrdy we 23 sany bilim edaralaryndan Skaffold boýunça okadylan pedagoglary synag görnüşinde bu tejribäni işjeňleşdirip başladylar. Häzirki okuw maslahatlary SCAFFOLD usulyýetiniň milli derejede durnukly ornaşdyrylmagyny üpjün etmäge gönükdirildi. Geçirilen sapar Global Gateway Çarçuwaly maksatnamasynyň çäklerinde Türkmenistanyň adam maýasyna gönükdiriljek geljekki halkara maýa goýumlary üçin berk binýat döretdi. Ýewropa bilim gaznasynyň, Türkmenistanyň Bilim ministrliginiň we Türkmenistanyň Statistika baradaky döwlet komitetiniň bilim hyzmatlaryny hödürleýän edaralary kartalaşdyrmak boýunça bilelikdäki işi, şeýle hem DARYA ýokary derejeli toparynyň oktýabr aýyndaky mejlisine görülýän taýýarlyk okuw çemeleşmelerini döwrebaplaşdyrmaga we türkmen ýaşlarynyň bilimden zähmet işine netijeli geçmegini üpjün etmäge ýardam eder. Şeýle hem bu işler ykdysadyýetiň iň zerur ugurlary boýunça hünärmenleri taýýarlamagyň hilini ýokarlandyrmaga hyzmat eder. Türkmenistanyň Bilim ministrligi
Magtymguly adyndaky Türkmen döwlet uniwersiteti «Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistan – bedew batly at-myradyň mekany» ýylynda Türkmenistanyň mukaddes Garaşsyzlygynyň 35 ýyllygy we Daşky gurşawy goramagyň bütindünýä güni mynasybetli «Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy: Türkmenistany 2022–2052-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Milli maksatnamasyna», «Türkmenistanda ylym ulgamyny ösdürmegiň 2024–2052-nji ýyllar üçin Strategiýasyna», «Türkmenistanda ýokary hünär bilimini ösdürmegiň 2026–2052-nji ýyllar üçin Strategiýasyna» laýyklykda, ýurdumyzyň we daşary ýurtlaryň ýokary okuw mekdepleriniň professor-mugallymlarynyň, Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň Himiýa institutynyň, Halkara ylmy-tehnologiýa parkynyň hem-de Türkmenistanyň Daşky gurşawy goramak ministrliginiň garamagyndaky edaralaryň alymlarynyň, ylmy işgärleriniň, aspirantlarynyň, doktorantlarynyň gatnaşmagynda 2026-njy ýylyň 4-5-nji iýunynda sanly ulgam arkaly geçiriljek «Durnukly ösüşiň maksatlarynyň möhüm ugry: ekologiýa we howanyň üýtgemeginiň meseleleri» atly halkara ylmy-amaly maslahatyny geçirmegi meýilleşdirýär. Halkara ylmy-amaly maslahatynyň resmi iş dilleri – türkmen, iňlis we rus dilleri. «Durnukly ösüşiň maksatlarynyň möhüm ugry: ekologiýa we howanyň üýtgemeginiň meseleleri» atly halkara ylmy-amaly maslahat umumy mejlisde we 4 bölümde öz işini alyp barar: I bölüm. Ekologiýa howpsuzlygyny üpjün etmekde häzirki zaman bilimiň we ylmyň gazanan üstünlikleriniň orny. II bölüm. Howanyň üýtgemegine uýgunlaşmagyň we suw baýlyklaryny goramagyň häzirki zaman meseleleri. III bölüm. Tebigy baýlyklary rejeli peýdalanmagyň innowasion usullary. IV bölüm. Biologiýa dürlüligi öwrenmegiň häzirki zaman usullary we amaly ähmiýeti. Maslahata gatnaşmaga isleg bildirýänler çykyşlarynyň gysgaça beýanlaryny (tezislerini) 2026-njy ýylyň 15-nji maýyna çenli tsuecoconference@gmail.com elektron salgysyna ibermeli. Maslahata gatnaşmak üçin çykyşlaryň gysgaça beýanlary we annotasiýalary Guramaçylyk toparyna iberilmeli. Çykyşlaryň gysgaça beýanynyň möçberi 1,5 sahypadan geçmeli däl, annotasiýalaryň möçberi 0,5 sahypa çenli bolmaly, şrifti – Times New Roman, ölçegi – 14 pt, setir arasy – 1. Halkara ylmy-amaly maslahatyň çykyşlarynyň gysgaça beýanlarynyň elektron ýygyndysyny taýýarlamak meýilleşdirilýär. Halkara ylmy-amaly maslahaty baradaky goşmaça maglumatlar Magtymguly adyndaky Türkmen döwlet uniwersitetiniň https://www.tdu.edu.tm resmi web saýtynda ýerleşdirilýär. Habarlaşmak üçin telefon: (+99312) 94-67-37 (3161), +99365 50-31-65 Elektron salgysy: tsuecoconference@gmail.com «Durnukly ösüşiň maksatlarynyň möhüm ugry: ekologiýa we howanyň üýtgemeginiň meseleleri» atly sanly ulgam arkaly geçirilýän halkara ylmy-amaly maslahatyna gatnaşmagyň şertleri we çykyşlaryň gysgaça beýanlaryny taýýarlamaga bildirilýän TALAPLAR Halkara ylmy-amaly maslahatyna gatnaşmagyň şertleri Halkara ylmy-amaly maslahatyň resmi iş dilleri – türkmen, iňlis we rus dilleri. Halkara ylmy-amaly maslahatyna gatnaşmaga isleg bildirýänleriň her biri diňe bir çykyşyň gysgaça beýanyny (tezisini) hödürläp biler we awtorlar ikiden köp bolmaly däldir. Maslahata gatnaşmak üçin hasaba alnyş maglumaty doldurylmaly (adaty şrift, Times New Roman, 12 pt): Familiýasy Ady Atasynyň ady Wezipesi Alymlyk derejesi, ady Işleýän ýeriniň doly ady Işleýän ýeriniň salgysy (poçta salgysy bilen bilelikde) Iş we mobil telefony Tezisiň ady Tezisiň hödürlenilýän bölümi Tezis haýsy dilde taýýarlanyldy Halkara ylmy-amaly maslahatynyň bölümleri: I bölüm. Ekologiýa howpsuzlygyny üpjün etmekde häzirki zaman bilimiň we ylmyň gazanan üstünlikleriniň orny. II bölüm. Howanyň üýtgemegine uýgunlaşmagyň we suw baýlyklaryny goramagyň häzirki zaman meseleleri. III bölüm. Tebigy baýlyklary rejeli peýdalanmagyň innowasion usullary. IV bölüm. Biologiýa dürlüligi öwrenmegiň häzirki zaman usullary we amaly ähmiýeti. Halkara ylmy-amaly maslahatyna gatnaşmak üçin çykyşyň gysgaça beýany we annotasiýalary taýýarlanylmaly. Çykyşyň gysgaça beýany halkara ylmy-amaly maslahatyň iş dilleriniň birinde, annotasiýalary bolsa beýleki iki dilde ýazylmaly. Halkara ylmy-amaly maslahatyna ýerli gatnaşyjylar annotasiýanyň iňlis we rus dillerine terjimelerini ýokary okuw mekdepleriň degişli kafedralarynda ýa-da terjime edaralarynda tassyklatmaly. Halkara ylmy-amaly maslahatyna daşary ýurtly gatnaşyjylaryň çykyşlarynyň gysgaça beýanlarynyň annotasiýalarynyň terjimesi Guramaçylyk topary tarapyndan ýerine ýetiriler. Halkara ylmy-amaly maslahatyna ýerli gatnaşyjylaryň çykyşlarynyň gysgaça beýanlary we annotasiýalary awtoryň işleýän edarasynda seljerilmeli hem-de olar edaranyň ýolbaşçysy tarapyndan gol çekilen hat üsti bilen 2026-njy ýylyň 15-nji maýyna çenli Magtymguly adyndaky Türkmen döwlet uniwersitetine iberilmeli. Hata halkara ylmy-amaly maslahatyna gatnaşyjylaryň çykyşlarynyň gysgaça beýanlarynyň we annotasiýalarynyň, hasaba alnyş maglumatlarynyň elektron görnüşlerini goşmaly. Iberilen çykyşlaryň gysgaça beýanlarynyň ylmylygyna, mazmunyna awtorlar şahsy jogapkärçilik çekýärler. Halkara ylmy-amaly maslahatyna gatnaşmaga isleg bildirýänler hasaba alnyş maglumatynyň, ylmy çykyşlarynyň gysgaça beýanlarynyň, annotasiýalarynyň elektron görnüşini tsuecoconference@gmail.com salgysyna ibermeli. Çykyşlaryň gysgaça beýanlaryna we annotasiýalaryna bildirilýän talaplar 1. Çykyşyň gysgaça beýanynyň möçberi A4 (210x297 mm) formatda 1,5 sahypadan geçmeli däl, annotasiýalaryň her biriniň möçberi 0,5 sahypa çenli bolmaly. 2. Sahypa ölçegleri: ýokary we aşak taraplarda – 2,0 sm, çep tarapda – 2,5 sm, sag tarapda – 1,5 sm. Oriýentasiýasy – «kitap» görnüşli, şrifti – Times New Roman, ölçegi – 14 pt, setir arasy – 1. 3. Ylmy işiň aýratynlyklaryna baglylykda nutugy şekiller, formulalar we tablisalar görnüşinde beýan etmäge ýol berilýär. Her bir şekil sahypanyň görkezilen ölçeglerinden çykmaly däl. Çykyşyň gysgaça beýanynyň umumy göwrümi şekiller, formulalar we tablisalar bilen bilelikde A4 formatdaky 1,5 sahypadan geçmeli däl. 4. Halkara ylmy-amaly maslahatyna elektron görnüşde ähli maglumatlar Microsoft Office Word formatynda kabul edilýär (*.doc we *docx giňeltmesi bilen). 5. Çykyşyň gysgaça beýany we annotasiýalar bir faýlda saklanylmaly hem-de aşakdaky görnüşde taýýarlanylmaly: - awtoryň ady, familiýasy setir harplar bilen sahypanyň sag tarapyna deňlemek bilen 14-lik şriftde goýy gara ýazylmaly, döwletiň ady ýaýyň içinde görkezilmeli (Mysal üçin: Geldi Bäşimow (Türkmenistan); - eger çykyşyň gysgaça beýany iki awtor tarapyndan hödürlenýän bolsa, ilki çykyş edýäniň ady, familiýasy görkezilmeli; - çykyşyň gysgaça beýanynyň ady baş harplar bilen 16-lyk şriftde goýy gara ýazylmaly we setiriň merkezi boýunça deňlenilmeli; - çykyşyň gysgaça beýanyny ýazmazdan ozal 1 (bir) setir goýbermeli. 6. Çykyşyň gysgaça beýany we annotasiýalar setiriň ini boýunça deňlenilmeli. Matematiki we himiki formulalar kompýuterde ýörite formula redaktorlarynyň kömegi bilen ýazylmaly. 7. Edebiýat çeşmelerine salgylanmalar, inedördül ýaýyň içinde sanlar bilen belgilenilmeli ([1], [2], [3, 5s.] we ş.m.). Edebiýatlaryň sanawy işde salgylanylan tertipde, çykyşyň gysgaça beýanyndan soňra ýerleşdirilmeli. Edebiýatlaryň sanawyndan öň aýratyn setiriň merkezine deňlemek bilen EDEBIÝAT diýen sözbaşy ýazylmaly. 8. Çykyşyň gysgaça beýanynyň we annotasiýalarynyň sahypalary belgilenilmeýär. 9. Bildirilýän talaplara laýyk gelmeýän işler kabul edilmeýär. 10. Çykyşyň gysgaça beýany tabşyrylanyndan soňra hödürlenilen düzedişler we goşundylar kabul edilmeýär. 11. Tabşyrylan resminamalar yzyna gaýtarylmaýar. 12. Guramaçylyk topary hödürlenen çykyşlaryň gysgaça beýanlaryny degişli talaplara laýyklykda saýlap almak hukugyna eýedir. Üns beriň! 1. Çykyşyň gysgaça beýany we annotasiýalar bir faýlyň içinde ýerleşdirilmeli. Faýlyň ady çykyş edýäniň familiýasyny, adyny, atasynyň adyny we «tez» diýen harplary özünde jemlemeli. Mysal üçin, çykyş edýän – Bäşimow Geldi Täçmyradowiç, faýlyň ady – «Bäşimow G.T.tez.doc». 2. Hasaba alnyş görnüşi ähli awtorlar tarapyndan doldurylýar we bir faýlda ýerleşdirilýär. Ilki bilen maslahatda çykyş edýäniň, soňra awtordaşyň hasaba alnyş görnüşi ýerleşdirilýär. Hasaba alnyş maglumaty üçin faýlyň ady awtoryň familiýasyny, adyny, atasynyň adyny we «has» diýen harplary özünde jemlemeli. Mysal üçin, çykyş edýän – Bäşimow Geldi Täçmyradowiç, faýlyň ady – «Bäşimow G.T.has.doc». 3. Her bir çykyşyň gysgaça beýany üçin aýratyn faýl döredilmeli we maslahatda çykyş edýäniň ady görkezilen elektron bukjada ýerleşdirilmeli. Mysal üçin, «Bäşimow G.T.». 4. Faýllary arhiwlemeli däl. Çykyşyň gysgaça beýanynyň nusgasy: Geldi Bäşimow (Türkmenistan) KLIMATYŇ ÜÝTGEMEGINIŇ MERKEZI AZIÝANYŇ ÇÖL SEBITLERINIŇ ÝERÜSTI SUW BAÝLYKLARYNA TÄSIRI
Çagalar baglary
Orta mekdepler
Başlangyç hünär mekdepleri
Orta hünär mekdepleri
Ýokary okuw mekdepleri
