Türkmenistanyň
Bilim ministrligi
Turkmenistan dunyanin ondebaryjy dowletleri we halkara guramalary bilen bilim ulgamynda netijeli gatnasyklary osduryar.
Täzelik
Türkmenistan özüniň oňyn Bitaraplyk syýasatyna esaslanyp, dünýäniň öňdebaryjy döwletleri hem-de abraýly halkara guramalar bilen wajyp maksatnamalaryň we strategiýalaryň çäklerinde işjeň hyzmatdaşlyk edýär. Ýurdumyz energetika, ekologiýa, durnukly ösüş, bilim we saglygy goraýyş ýaly strategik ugurlarda sebitara we ählumumy taslamalary amala aşyrýar. Türkmenistan neşe serişdeleriniň ýaýramagyna we sarp edilmegine garşy göreşmek boýunça Ýewropa Bileleşigi (ÝB) tarapyndan maliýeleşdirilýän CADAP (Central Asia Drug Action Programme) maksatnamasynyň çäklerinde netijeli we uzak möhletleýin hyzmatdaşlyk alyp barýar. Bu meýilnama sebitde neşe serişdelerine bolan islegi azaltmak, öňüni alyş çärelerini kämilleşdirmek we milli strategiýalary güýçlendirmek maksady bilen durmuşa geçirilýär. Ýurdumyzda CADAP meýilnamasynyň öňki üstünlikli tapgyrlaryndan soň, täze CADAP 8 tapgyry boýunça tehniki hyzmatdaşlygyň çäklerini we zerurlyklaryny kesgitlemek maksady bilen Aşgabatda ýörite iş maslahaty geçirildi. Meýilnamanyň çäklerinde hyzmatdaşlygyň esasy ugurlary hökmünde öňüni alyş we bilim ýaly ugurlary görkezmek bolar. Bu esasy kesgitlenen ugurlara laýyklykda sebit boýunça ýaşlaryň arasynda zyýanly endikleriň öňüni almak we sagdyn durmuş ýörelgesini durnuklaşdyrmak üçin milli we medeni aýratynlyklara laýyk gelýän ýörite okuw maksatnamalary işlenip düzülýär. Şeýle hem halkara derejesinde tejribe alyşmak işleri hem dowam edýär. CADAP 8 (Ýewropa Bileleşiginiň Merkezi Aziýada neşe serişdeleriniň ýaýramagynyň öňüni almak boýunça maksatnamasynyň 8-nji tapgyry) — sebitde neşe serişdeleriniň ýaýramagynyň öňüni almak, şeýle hem jemgyýetçilik howpsuzlygyny we durnuklylygy berkitmek maksady bilen amala aşyrylýan halkara taslamadyr. Maksatnamanyň bu täze tapgyry 2026-njy ýylyň fewralyndan 2030-njy ýylyň iýulyna çenli dowam eder we bu täze tapgyr Ispaniýanyň FIAP guramasynyň ýolbaşçylygyndaky konsorsium tarapyndan, Fransiýanyň CIVIPOL guramasy we BMG-niň Neşeler we jenaýatçylyk boýunça müdiriýeti (UNODC) bilen bilelikde durmuşa geçirilýär. Maksatnama ylmy esaslara, adam hukuklaryna we gender deňligine esaslanýan deňagramly çemeleşmäni öňe sürýär we aşakdaky iki sany esasy düzüm bölegine bölünýär: 1. Neşe serişdeleriniň bikanun dolanyşygyny (üpjünçiligini) azaltmak we howpsuzlyk: BMG-niň Neşeler we jenaýatçylyk boýunça müdiriýeti (UNODC) tarapyndan utgaşdyrylýan bu düzüm bölek sebitara hyzmatdaşlygy güýçlendirmäge, serhet gözegçiligini gowulandyrmaga we neşe serişdeleriniň ýaýramagyna garşy göreşmäge gönükdirilendir. 2. Neşe serişdelerine bolan islegi azaltmak we saglygy goramak: Ispaniýanyň FIAP guramasy tarapyndan dolandyrylýan bu düzüm bölek saglygy goramaga gönükdirilip, neşekeşligiň öňüni almagy, bejeriş, dikeltmek we durmuş taýdan goşulyşma ýaly hyzmatlaryny kämilleşdirmegi maksat edinýär. Maksatnama Merkezi Aziýanyň bäş döwletini (Türkmenistan, Gazagystan, Gyrgyzystan, Täjigistan we Özbegistan) öz içine alýar. 2026-njy ýylyň iýun aýynda maksatnamanyň başlangyç tapgyrynyň çäginde sebit ýurtlarynda, şol sanda ýurdumyzda milli hyzmatdaşlaryň gatnaşmagynda maslahatlar (Needs Assessment Workshops) geçirildi we geljekki iş meýilnamalary taýýarlanyldy. Öňki tapgyrlarda ýerine ýetirilen tehniki we maddy-enjamlaýyn goldawlaryň dowamy hökmünde, Ýewropa Bileleşiginiň Merkezi Aziýada neşe serişdeleriniň ýaýramagynyň öňüni almak boýunça maksatnamasynyň 8-nji tapgyry (CADAP 8) durnukly institusional ösüşi gazanmagy we sebitleýin maglumat alyş-çalşyny sanly tehnologiýalar arkaly kämilleşdirmegi maksat edinýär. Ýewropa Bileleşiginiň goldawy bilen alnyp barylýan bu işler tutuş Merkezi Aziýanyň durnuklylygyna, howpsuzlygyna we jemgyýetçilik saglygynyň goralmagyna goşant goşar. Halkara hyzmatdaşlygynyň bu ugry bilen baglanyşykly 2026-njy ýylyň 7-8-nji oktýabrynda Gyrgyz Respublikasynyň Bişkek şäherinde geçirilen Ýewropa Bileleşiginiň Merkezi Aziýada neşe serişdeleriniň ýaýramagynyň öňüni almak boýunça maksatnamasynyň 8-nji tapgyrynyň (CADAP 8) çäklerinde geçirilen maslahata ýurdumyzdan hem wekilýet şol sanda Türkmenistanyň Bilim ministrliginiň işgäri Berdinazar Haşyrow hem gatnaşdy. 2026-njy ýylyň 7-nji oktýabrynda günüň ikinji ýarymynda maslahatyň açylyşy boldy we maslahatyň açylyşynda Gyrgyz Respublikasynyň daşary işler ministrliginiň, Yewropa Bileleşiginiň, BMG-niň Neşeler we jenaýatçylyk boýunça müdiriýetiniň (UNODC) wekilleri, Ispaniýanyň we Fransiýanyň Gyrgyz Respublikasyndaky ilçileri hem-de Merkezi Aziýa ýurtlarynyň wekilleri we beýleki maslahata gatnaşyjylar çykyş etdiler. Netijede Merkezi Aziýada neşe serişdeleriniň ýaýramagynyň öňüni almak boýunça maksatnamasynyň 8-nji tapgyry (CADAP 8) resmi taýdan herekete girizildi. 2026-njy ýylyň 8-nji oktýabrynda hem maslahat öz işini dowam etdi we Merkezi Aziýada neşe serişdeleriniň ýaýramagynyň öňüni almak boýunça maksatnamasynyň 8-nji tapgyrynyň (CADAP 8) Ýolbaşçy Komitetiniň 1-nji mejlisi geçirildi, oňa milli utgaşdyryjylar, ministrlikleriň, hukuk goraýjy edaralaryň wekilleri we Ýewropa Bileleşiginiň bilermenleri gatnaşdylar. Bu duşuşykda maksatnamanyň täze tapgyry strategik taýdan meýilleşdirildi. Bu duşuşyga gatnaşyjylar tehniki hyzmatdaşlygyň ýol kartasyny, býujeti bölüp bermegiň ugurlaryny we Ýewropa Bileleşiginiň standartlaryna esaslanýan neşe serişdeleriniň ýaýramagynyň ýagdaýyna gözegçilik ulgamlaryny ornaşdyrmagy tassykladylar. Merkezi Aziýada neşe serişdeleriniň ýaýramagynyň öňüni almak boýunça maksatnamasynyň 8-nji tapgyrynyň (CADAP 8) ýakyn ýyllaryň dowamynda Merkezi Aziýada neşe serişdeleriniň ýaýramagynyň öňüni almak boýunça alnyp barylýan işleri halkara ülňülere laýyk getirmegi, serhet howpsuzlygyny berkitmegi we sagdyn jemgyýeti kemala getirmegi maksat edinýär. 2030-njy ýyla çenli garaşylýan netijeler, sebit durnuklylygyna uly goşant goşar.
Täzelik
В году, проходящем под девизом «Независимый нейтральный Туркменистан – родина целеустремлённых крылатых скакунов», туркменская молодёжь продолжает уверенно покорять вершины науки на мировом уровне. Наглядным подтверждением этого стало успешное проведение на базе Сибирского федерального университета (г. Красноярск, Российская Федерация) заключительного этапа VI Международной олимпиады по финансовой безопасности. Интеллектуальный форум объединил порядка 700 школьников и студентов из свыше 40 государств мира, став площадкой для обсуждения ключевых вызовов современности, включая применение технологий искусственного интеллекта в финансово-экономическом секторе и минимизацию сопутствующих рисков. В соперничестве с сильнейшими участниками олимпиады сборная Туркменистана продемонстрировала высокий уровень подготовки. Десять студентов из семи ведущих вузов страны завоевали два первых места и шесть призовых наград. В области юриспруденции высших наград турнира и звания победителей (1-е место) были удостоены Реджеп Реджепов (Туркменский государственный университет имени Махтумкули) и Гульджахан Гурбанова (Международный университет гуманитарных наук и развития). Успешное выступление отечественной школы продолжилось и в сфере международных отношений, где призовые места завоевали Давут Абдыкадыров (Туркменский государственный университет имени Махтумкули) и Сахыдовлет Хумметджумаев (Институт международных отношений МИД Туркменистана). Высокую динамику победных выступлений поддержали специалисты финансово-экономического и технического профиля. В категории «Экономика» в число призёров вошли Шукур Эседов (Международная академия коневодства имени Аба Аннаева города Аркадаг), Давут Гезеров (Институт международных отношений МИД Туркменистана) и Ханмухаммет Туваков (Туркменский государственный институт экономики и управления), а представительница Туркменского государственного института экономики и управления Бахар Бекиева достойно защитила честь вуза в финальном туре. Не менее убедительными результаты были на передовой линии цифровых технологий: в области информационной безопасности призовое место занял Бегназар Бегназаров (Туркменский государственный архитектурно-строительный институт), а Джумагельди Сердаров (Институт телекоммуникаций и информатики Туркменистана) продемонстрировал в финале отличные практические навыки. Достигнутые успехи на международной арене стали прямым результатом и наглядным подтверждением эффективности государственной образовательной политики. Под мудрым руководством Президента Сердара Бердымухамедова и Национального Лидера туркменского народа, Председателя Халк Маслахаты Гурбангулы Бердымухамедова в стране планомерно реализуется государственный курс на модернизацию высшей школы, внедрение инновационных методик обучения и подготовку специалистов международной квалификации. В эпоху масштабной цифровизации обеспечение кибербезопасности и защита финансовых систем от внешних угроз становятся фундаментальным условием устойчивого социально-экономического развития любого государства. Именно поэтому подготовка кадров нового поколения, способных оперативно отвечать на технологические вызовы времени, выступает ключевым приоритетом развития образования, что и наглядно продемонстрировали финалисты олимпиады. Вместе с тем, участвуя в столь представительном интеллектуальном форуме, туркменские студенты не только успешно решили сложные аналитические задачи, но и выступили посланниками мира и дружбы. Знакомя зарубежных сверстников с миролюбивым нейтральным курсом и грандиозными достижениями родного Отечества, молодые люди выразили благодарность Аркадаглы Герою Сердару и Герою-Аркадагу за всемерную заботу о подрастающем поколении, заверив, что направят свой интеллектуальный потенциал на дальнейшее процветание Отчизны. Гозел ЭМИНОВА.
Täzelik
2026-njy ýylyň 10-12-nji oktýabry aralygyndaky “Saglygy goraýyş, bilim we sport Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe” atly halkara serginiň we ylmy maslahatyň çäklerinde 2026-njy ýylyň 11 oktýabrynda Türkmenistandaky Lu Ban ussahanasynyň täze okuw ýylynyň resmi açylyş dabarasy geçirildi. Çäräniň dowamynda Ýagşygeldi Kakaýew adyndaky Halkara nebit we gaz uniwersitetiniň we Hytaý Halk Respublikasynyň hyzmatdaş ýokary okuw mekdepleriniň arasynda ylym, bilim ulgamyndaky hyzmatdaşlygy, ýaşlaryň hünär bilimini kämilleşdirmek, dostlukly gatnaşyklary pugtalandyrmak bilen bagly meseleler beýan edildi. Türkmenistanyň ýaşlarynyň geljegi, bilim ulgamyny ösdürmek hem-de dünýä döwletleriniň ýaşlary bilen dostlukly gatnaşyklary pugtalandyrmak ugrunda alnyp barylýan işler barada bellenildi. Soňra Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistanyň Hytaý Halk Respublikasy bilen bilim ulgamyndaky özara bähbitli hyzmatdaşlygynyň netijesinde döredilen Türkmenistandaky Lu Ban ussahanasynyň täze okuw ýylynyň resmi açylyş dabarasynyň geçirilýändigi yglan edildi. Dabaranyň dowamynda Ýagşygeldi Kakaýew adyndaky Halkara nebit we gaz uniwersitetiniň rektory, tehniki ylymlaryň doktory, professor Baýrammyrat Ýaýlymowiç Atamanow gutlag sözi bilen çykyş etdi. Şeýle hem Hytaý Halk Respublikasynyň Sian nebit uniwersitetiniň rektory Wan Szinfu, Hebeý nebit hünär-tehniki uniwersitetiniň rektory Ýuý Ligo sanly ulgam arkaly hem-de Şensi prowinsiýasynyň Bilim departamentiniň Ýokary bilim bölüminiň müdiri Ýan Pen gutlag sözleri bilen çykyş etdiler. Dabaranyň dowamynda Ýagşygeldi Kakaýew adyndaky Halkara nebit we gaz uniwersitetiniň rektory, tehniki ylymlaryň doktory, professor Baýrammyrat Ýaýlymowiç Atamanow tarapyndan «Gazylyp alynýan peýdaly magdanlaryň geologiýasy we gözlegi» hem-de «Maglumat ulgamlary we tehnologiýalary» taýýarlyk ugurlarynyň birinji ýyl talyplaryna diplomlar gowşuryldy. Dabaranyň soňunda çärä gatnaşyjylara we hormatly myhmanlara minnetdarlyk bildirlip, işlerine uly üstünlikler arzuw edildi. Dabaradan soňra hytaýly myhmanlar Türkmenistandaky Lu Ban ussahanasynyň Geologiýa tejribehanalarynyň, Maglumat tehnologiýalar otaglarynyň barlaghana enjamlary, sanly serişdeleri we alnyp barylýan işleri barada giňişleýin tanyşdyryldy. Soňra çärä gatnaşyjylar we myhmanlar tarapyndan Türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy Gahryman Arkadagymyza we Türkmenistanyň Prezidenti Arkadagly Gahryman Serdarymyza bilim ulgamyny ösdürmek hem-de ýaş nesle berilýän bilimiň hilini ýokarlandyrmak ugrunda alyp barýan işleri bilen bagly arzuw-dilegler beýan edildi.