Türkmenistanyň
Bilim ministrligi
ORIENT | Analitika. 28-nji oktýabr. Daşkentde Merkezi Aziýada bilimiň, ylmyň we innowasiýalaryň täze giňişligini kemala getirmäge bagyşlanan Halkara bilim forumynyň geçirilmegi tutuş makrosebitiň ynsanperwer ulgamynyň gurluşynda düýpli hil özgertmeleriniň esasy ugurlaryny kesgitledi. Bu abraýly dialoga bilim, magaryf, ylym we innowasiýalar ministrlikleriniň ýolbaşçylary, degişli ministrlikleriň wekilleri, Merkezi Aziýa ýurtlaryndan, şeýle hem Azerbaýjandan, Türkiýeden we Pakistandan öňdebaryjy bilermenler gatnaşdylar. Türkmenistana Bilim ministri Jumamyrat Gurbangeldiýew wekilçilik etdi. Forum şu ýylyň oktýabr aýynyň başynda Awazada geçirilen möhüm wakanyň, ýagny Türkmenistan bilen Özbegistan Respublikasynyň arasynda Strategik hyzmatdaşlygyň ýokary derejesindäki geňeşi döretmek hakyndaky Şertnamanyň gol çekilmeginiň yzy süre geçirildi. Awazada şol wagt birnäçe möhüm halkara çäreler hem guralypdy. «Hut şu resminama bilim diplomatiýasynyň pudagara duşuşyklaryň çäginden çykyp, geljekki otuzýyllygyň ählumumy wehimlerine mynasyp jogap bermäge ukyply, öňdengörüjilikli ösüşiň utgaşdyrylan strategiýasyna öwrülmegi üçin berk syýasy binýady döretdi» – diýip, Türkmenistanyň Bilim ministri öz çykyşynda belledi. Sebitleýin hyzmatdaşlygyň häzirki ýagdaýyna baha bermek bilen, Daşkent forumyna gatnaşyjylar Merkezi Aziýa halklarynyň köp asyrlyk taryhy we medeni ýakynlygynyň, gürrüňsiz gymmatlygyna garamazdan, häzirki döwürde hyzmatdaşlyk üçin ýeke-täk esas bolup bilmejekdigi barada umumy pikire geldiler. Özbegistanyň Prezidenti Şawkat Mirziýoýew foruma gatnaşyjylara iberen gutlag hatynda Merkezi Aziýany özara ynamyň we dostlugyň giňişligine, ylmy, bilimi, ýokary tehnologiýalary we innowasiýalary birleşdirýän umumy intellektual giňişlige öwürmek maksadyny öňe sürdi. Özbegistanyň Lideri häzirki döwrüň uniwersitetleriň arasynda köplenç resmi häsiýete eýe bolan, diňe beýanatlarda galýan gatnaşyklardan anyk amaly netijelere geçmegi talap edýändigini örän ýerlikli belledi. Hakyky integrasiýa ýokary okuw mekdepleri goňşy ýurtlarda özleşdirilen dersleri özara ykrar edip, alymlar bilelikde ylmy barlaglary alyp baranlarynda, bilelikde işlenip taýýarlanan uniwersitet taslamalary bolsa ykdysadyýetiň hakyky pudaklaryna gönüden-göni ornaşdyrylanda kemala gelýär. Gazagystanyň garaýşy hem bu işe sazlaşykly goşulýar. Gazagystanyň wekili ýokary bilimiň dünýä ulgamy bilen sazlaşykly baglanyşan açyk giňişligini döretmegiň, bilim ulgamlaryny utgaşdyrmagyň we akademiki hereketliligi giňeltmegiň möhümdigini nygtady. Munuň mysaly hökmünde Almaty we Şymkent şäherlerinde institutlaryň özara şahamçalaryny döretmek boýunça anyk tejribe görkezildi. Häzirki döwrüň ählumumy hereketlendiriji şertleriniň — giň gerimli sanlylaşdyrmadan we emeli aňdan başlap, howanyň üýtgemegine çenli — zähmet bilen meşgullanmagyň gurluşyny çalt özgerdýändigini, akademiki gurşawyň we degişli edaralaryň öňünde bolsa täze talaplary goýýandygyny görýäris. Halkara hyzmatdaşlaryň, hususan-da, Türkiýäniň Ýokary bilim geňeşiniň başlygynyň garaýşy suw we azyk howpsuzlygy, energetika hem-de ekologiýa babatdaky sebit meselelerini aýratynlykda çözmegiň mümkin däldigini aýdyň görkezýär. Uniwersitetler diňe taýýar bilimleri berýän edaralar bolmakdan aýrylyp, makrosebitiň durmuş we ykdysady zerurlyklary üçin amaly çözgütleri işläp düzýän kuwwatly ylmy-barlag merkezlerine öwrülmelidir. Şol bir wagtyň özünde, bilermenleriň belleýşi ýaly, ýokary okuw mekdepleriniň wezipesi diňe iň täze tehnologiýalary özleşdirmek bilen çäklenmeýär. Ýaş nesli şol tehnologiýalardan paýhasly we ahlak kadalaryna laýyklykda peýdalanmaga hem öwretmek zerurdyr. Emeli aň adamyň mümkinçiliklerini goldamaly we giňeltmeli, ýöne hiç bir ýagdaýda mugallymyň ornuny tutmaly däldir. Bu umumy sebitleýin mozaikada Türkmenistanyň tejribesi sanlylaşdyrmak we usulyýet babatdaky kämilligi bilen tapawutlanýar. Ýokary hünär bilimini 2052-nji ýyla çenli ösdürmegiň strategiýasyna daýanýan döwlet syýasaty soňky on ýylyň dowamynda talyplaryň sanynyň iki esse artmagyny üpjün etdi. Şol bir wagtyň özünde, okuwyň hiline gözegçilik etmek üçin 90-a golaý ölçenip bilinýän görkezijä esaslanýan berk monitoring ulgamy ornaşdyryldy. Türkmenistanda ornaşdyrylan «Elektron mekdep», «Elektron talyp» sanly platformalary we bilimi dolandyrmagyň maglumat ulgamy diňe bir häzirki akademiki netijeleri seljermäge däl, eýsem, hünärmenler mümkinçiliklerini modelleşdirmäge hem ýakynlaşmaga mümkinçilik berdi. «Şeýlelikde, mekdep biliminden başlap, hünär taýýarlygyna we zähmet işine çenli ähli tapgyrlary öz içine alýan özara baglanyşykly ulgam kemala gelýär» – diýip, Türkmenistanyň Bilim ministri belledi. Bu ugruň amaly beýany hökmünde Türkmenistanda geljegiň hünärleriniň atlasy döredildi. Ol täze ýüze çykýan we özgerýän 150-den gowrak hünäri öz içine alýar. Mundan başga-da, Birleşen Milletler Guramasynyň Ösüş maksatnamasy bilen bilelikde 2026–2027-nji ýyllar üçin Adam maýasyny strategik meýilleşdirmegiň milli ulgamy işlenip taýýarlanylýar. Bu ulgam işgärlere bolan geljekki zerurlyklary çaklamak üçin emeli aňdan peýdalanýar. Türkmenistanyň Bilim ministri Jumamyrat Gurbangeldiýew bu çuňňur tehnologik ugra aýratyn ünsi çekip, öz çykyşynda Merkezi Aziýa döwletlerinde sanly meýilleşdirmek, ýokary okuw mekdepleriniň netijeliligine baha bermek we ylmy netijeleri täjirleşdirmek babatda toplanan tejribäniň tutuş Merkezi Aziýa giňişliginde özara öwrenmek we amaly tejribe alyşmak üçin örän uly gyzyklanma döredýändigini aýtdy. Şeýle-de bolsa, häzirki döwrüň tehnologik üstünliklerine mynasyp baha bermek bilen birlikde, bilermenler jemgyýeti indiki möhüm ädimi ätmelidir. Sebitleýin hyzmatdaşlygyň geljegini ara alyp maslahatlaşan türkmen ministri diňe bir akademiki hereketliligi giňeltmegiň däl, eýsem, ony bilim maksatnamalarynyň hiline bolan özara ynam, hünär derejeleriniň aýdyňlygy we okuwyň netijeleriniň deňeşdirilip bilinmegi ýaly berk esaslarda ösdürmegiň zerurdygyny öňe sürdi. Eger degişli edaralaryň çykyşlarynda işgärlere bolan geljekki zerurlyklary çaklamagyň ähmiýeti esasy pikir hökmünde öňe sürülýän bolsa, biziň pikirimizçe, makrosebitiň ösüş logikasynyň özi bu zerurlyklary diňe öňünden çaklamakdan tutuş sebit derejesinde bilelikde we işjeň kanagatlandyrmaga tapgyrlaýyn geçmegiň wagtynyň gelendigini görkezýär. Talyplaryň aýry-aýry alyş-çalşygy, mugallymlaryň özara saparlary ýa-da gysga möhletli seminarlary geçirmek ýaly däp bolan hyzmatdaşlyk görnüşleri, peýdalylygyna garamazdan, kem-kemden könelişen tejribä öwrülýändigi barada ORIENT ozal ýazypdy. Şonuň üçin biz ýuwaş-ýuwaşdan, ýöne çalt hereket edip, Merkezi Aziýanyň tutuş zerurlyklary üçin hünärmenler mümkinçiliklerini uzak möhletleýin bilelikde meýilleşdirmegiň zerur boljak geljekki döwürlerine taýýarlanmalydyrys. Hut şu öňegidişlikli ýola türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedowyň golaýda Arkadag şäherinde geçirilen umumy okuw sapagyň dowamynda öňe süren çuňňur strategik başlangyjy gönükdirýär. Türkmen halkynyň Milli Lideriniň halkara ylmy-bilim ýaşlar klasterlerini döretmek baradaky teklibi geljegiň talaplaryna laýyk gelýär. Türkmenistanyň Bilim ministriniň forumyň açylyşynda eden çykyşynda belleýşi ýaly, bu başlangyç Türkmenistanyň dürli ýurtlaryň ýaşlarynyň intellektual we döredijilik kuwwatyny bilelikde döredijilikli işe gönükdirmek baradaky maksadyny gönüden-göni şöhlelendirýär. Şeýle klasterleriň çäklerinde Merkezi Aziýa ýurtlary bäsdeşler hökmünde däl-de, hünärleşmegiň ugur görkeziji ýörelgesi boýunça hereket edýän bitewi, özara baglanyşykly ekoulgam hökmünde çykyş etmelidirler. Sebitde anyk bir ugurda — serhetüsti suw serişdelerini rejeli dolandyrmak, gaýtadan dikeldilýän energetika, kiberhowpsuzlyk ýa-da IT senagaty bolsun — iň ýokary tehnologik, ylmy ýa-da usulyýet derejesine ýeten döwlet tutuş makrosebit üçin esasy hünärmenleri taýýarlamak merkezine öwrülmelidir. Ol goňşy ýurtlaryň ählisi üçin ýokary derejeli hünärmenleri maksada gönükdirilen görnüşde taýýarlamalydyr. Şeýle çemeleşme käbir hünärmenleriň artykmaç taýýarlanylmagynyň, beýlekileriniň bolsa ýetmezçiliginiň öňüni almaga, ýurtlaryň býujet serişdelerini ep-esli tygşytlamaga we Merkezi Aziýany dünýäniň öňdebaryjy ylmy merkezleri bilen deň derejede bäsleşmäge ukyply, öz-özüni üpjün edýän kuwwatly intellektual merkeze öwürmäge mümkinçilik berer. Netijede, Türkmenistanyň Bilim ministri Jumamyrat Gurbangeldiýew sebitleýin bilim giňişliginiň geljeginiň gol çekilen ylalaşyklaryň sany bilen däl-de, ýaş nesil üçin döredilýän hakyky mümkinçilikler bilen kesgitlenýändigini nygtady. Biziň umumy wezipämiz — bilimleriň, ylmy üstünlikleriň we innowasion pikirleriň her bir ýurduň hem-de tutuş sebitiň durnukly ösüşine ýardam bermegini üpjün edýän şertleri döretmekden ybaratdyr. Bu bolsa adam maýasyny halklarymyzyň parahatçylygynyň we mizemez özara berk ynamynyň esasy hereketlendiriji güýjüne öwürmäge mümkinçilik berer. Bekdurdy Amansaryýew, Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň Halkara gatnaşyklary institutynyň Strategik barlaglar boýunça ylmy merkezi
Russiýa Federasiýasynyň Hökümeti 2026-2027-nji okuw ýylynda Russiýanyň ýokary okuw mekdeplerinde Türkmenistanyň raýatlary üçin 500 sany býujet ornuny bölüp berdi. Bu barada Russiýanyň Türkmenistandaky ilçisi Iwan Wolynkin «Русский ГлаголЪ» halkara edebi bäsleşiginiň metbugat gullugyna beren interwýusynda habar berdi. Diplomatyň sözlerine görä, türkmen ýaşlarynyň Russiýada bilim almaga bolan gyzyklanmasy örän ýokarydyr. Ol mekdep döwründe alnan rus dili biliminiň okuwa girmekde esasy artykmaçlyklaryň biridigini belledi. «Eýýäm bilýän dilinde leksiýalara, ylmy makalalara we synaglara duçar bolýan birinji ýyl talyba bir wagtyň özünde dil bökdençligini we täze sapagy ýeňip geçmän, ünsüni göni hünärine jemlemek aňsat düşýär» diýip, Wolynkin düşündirdi. Ilçiniň bellemegine görä, dil gündelik durmuşda hem kömek edýär: talyplar has çalt dost tapýarlar we özlerini talyp jemgyýetçiliginiň bir bölegi hökmünde duýýarlar, şol sebäpli hem uýgunlaşmak has ýeňil geçýär. I.Wolynkin Russiýanyň diplomynyň lukmançylyk, inženerçilik, maglumat tehnologiýalary, ykdysadyýet, halkara gatnaşyklary we ynsanperwer ylymlary ugrunda giň mümkinçilikleri açýandygyny aýtdy. Talyplar ylmy taslamalara gatnaşmaga, önümçilik tejribeligini geçmäge we hünär aragatnaşyklaryny ýola goýmaga mümkinçilik alýarlar, şunuň bilen birlikde olaryň köpüsi alan bilimlerini öz ýurdunyň bähbidine peýdalanmak üçin öýlerine dolanyp gelýärler diýip, ol sözüniň üstüne goşdy. Şeýle hem ilçi Aşgabatdaky «Rus öýüniň» işi barada gürrüň berdi. Ýylboýy onuň meýdançasynda Russiýanyň ýokary okuw mekdeplerine okuwa girmek şertleri barada «tegelek stol» söhbetdeşlikleri, onlaýn-seminarlar we başga-da birnäçe çäreler geçirilýär. Oktýabr aýynda ol ýerde Moskwanyň birnäçe öňdebaryjy uniwersitetleriniň wekilleriniň A.S.Puşkin adyndaky bilelikdäki türkmen-rus orta mekdebiniň ýokary synp okuwçylary bilen açyk duşuşygy geçirildi.
17 — 26-njy oktýabr aralygynda Myrat Garryýew adyndaky Türkmenistanyň Döwlet lukmançylyk uniwersitetiniň wekiliýeti Hytaý Halk Respublikasynyň Pekin şäherinde geçirilen 2026-njy ýylyň Bütindünýä adaty lukmançylyk kongresine we Adaty lukmançylyk boýunça bilim forumyna gatnaşdy. Bu barada «Altyn asyr» elektron gazetinde habar berildi. Çäreleriň dowamynda gatnaşyjylar degişli ugurlar boýunça çykyşlar etdiler hem-de adaty we häzirki zaman lukmançylygynyň integrasiýasy, şeýle hem emeli aňyň sanly tehnologiýalaryny ornaşdyrmak meselelerini giňden ara alyp maslahatlaşdylar. Türkmen wekilleri Türkmenistanyň we Pekin uniwersitetleriniň arasynda on ýyldan gowrak wagt bäri üstünlikli dowam edip gelýän hyzmatdaşlygyň gazanan netijeleri barada giňişleýin maglumat berdiler. Çykyşda Türkmenistanyň Döwlet lukmançylyk uniwersitetinde hytaý lukmançylygyny öwretmek üçin ýöriteleşdirilen okuw otagynyň alyp barýan işi barada hem durlup geçildi. Pekin Hytaý lukmançylyk uniwersitetiniň 70 ýyllygyna bagyşlanan kongresiň we bilim forumynyň işine dünýäniň dürli ýurtlarynyň öňdebaryjy ýokary okuw mekdepleriniň we ylmy merkezleriniň wekilleri gatnaşdylar. Saparyň çäklerinde türkmen wekiliýeti Pekin Hytaý lukmançylyk uniwersitetiniň 70 ýyllygy mynasybetli geçirilen dabaraly çärelere gatnaşdy we ýokary okuw mekdebiniň rektory hem-de halkara hyzmatdaşlygy bölüminiň hünärmenleri bilen resmi duşuşyklary geçirdi. Duşuşyklaryň dowamynda ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de ösdürmegiň ugurlary ara alnyp maslahatlaşyldy. Hünärmenleri we talyplary taýýarlamak, okuw maksatnamalaryny kämilleşdirmek hem-de bilelikdäki ylmy-barlag işlerini geçirmek boýunça ylalaşyklar gazanyldy.
2026-njy ýylyň 20-nji oktýabrynda Türkmenistanyň Döwlet çeperçilik akademiýasynyň Sergiler zalynda Gurbanguly Berdimuhamedow adyndaky Howandarlyga mätäç çagalara hemaýat bermek boýunça haýyr-sahawat gaznasynyň goldaw bermeginde Azerbaýjanyň Geýdar Aliýew adyndaky gaznasy tarapyndan «Ene tebigat» atly halkara sergisiniň dabaraly açylyşy boldy. Bu sergi adamzadyň hem-de janly tebigatyň özara aýrylmaz arabaglanyşygyny emele getirmek bilen, ýaşaýan ajaýyp dünýämizi gorap saklamakdaky jogapkärçiligimizi häzirki zaman sungatynyň çeper dili arkaly açyp görkezýän halkara taslamasy bolup durýar. Ynsan ýaşaýşynyň esasy çeşmesi bolup çykyş edýän tebigat durmuş hakykatynyň gatnaşygyny açyp görkezýär. Tebigat diňe bir janly ekoulgam bolmak bilen çäklenmän, eýsem ýatlamalaryň, medeniýetiň, özboluşlylygyň we ynsan tejribesiniň hazynasy hökmünde hem açylyp görkezilýär. «Ene tebigat» atly halkara sergisi mundan öň dünýäniň birnäçe döwletlerinde Azerbaýjanda, Bahreýnde, Italiýada, Beýik Britaniýada, Gruziýada, Germaniýada, Albaniýada, Şweýsariýada, Latwiýada we Ispaniýada görkezildi. Bu halkara taslama Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistan döwletimizde üstünlikli dowam edýär. 2026-njy ýylyň 30-njy oktýabrynda Türkmenistanyň Gahrymany, Türkmenistanyň halk suratkeşi, Türkmenistanyň hormatly il ýaşulysy, Türkmenistanyň Döwlet çeperçilik akademiýasynyň «Heýkeltaraşlyk» kafedrasynyň uly mugallymy Saragt Babaýewiň öz şägirtleri bilen «Ene tebigat» atly halkara sergisine gezelenç syýahaty gurnaldy. Bu sergide şekillendiriş we amaly-haşam sungatynyň ugurlarynda ýerine ýetirlen eserleriň ählisi barada ussat halypa heýkeltaraş mugallym Saragt Babaýew öz şägirtlerine giňişleýin maglumat berdi. Sungat eserleriniň ýerine ýetiriliş stilleri dogrusynda, suratkeşleriň döredijilik pikirleriniň nyşanalyk äheňleri esasynda çözülen her bir taslamanyň aýratynlygy barada gyzykly gürrüňlerini ýaşlara ýetirdi. Dünýä sungatynyň taryhy barada umumy düşünje berdi. Şekillendiriş sungatynyň heýkeltaraşlyk ugrunda ýerine ýetirilen taslama eserleriniň çeperçilik çözgüdi barada beren gürrüňleri talyp ýaşlarda has-da täsir galdyrdy. Bu döredilen eserleri synlamak bilen talyp ýaşlaryň, öz hünärleri boýunça enä hem-de tebigata bagyşlap täze döretjek eserlerine ylhamy artdy. Ussat halypamyzyň şägirtleri bilen amala aşyran syýahatynda, mukaddes Watan, ene toprak barada beýan eden gürrüňleri talyp ýaşlarymyzda gözel tebigatymyza, daşky gurşawa sarpa goýmagyň belent nusgasyny görkezdi. Bilbil ÇARYÝEWA, Türkmenistanyň Döwlet çeperçilik akademiýasynyň Ylym bölüminiň başlygy
Ähli bilim edaralaryny we sanly hyzmatlary birleşdirýän ýeke-täk ekoulgam.
Portala giriň
Çagalar — biziň geljegimiz. Kitap bolsa çagalaryň aňyna akyl-paýhas siňdiriji, dünýägaraýşyny giňeldiji gymmatlyk. Ol — her bir terbiýe berijiniň esasy kömekçisi. Şunuň bilen baglylykda, kitap okamagy özüne hemra edinen çagany terbiýeleýän ata-ene öz ýagty geljeginiň binýadyny şu günden berkarar edendir. Il arasyndaky pähimli aýtgylaryň birinde «Akylyň bolmasa, nakyla uý» diýip ündelýär. «Ata-babalarymyzyň aýtmadyk, diýmedik zady ýok», «Könekiler şeý diýipdir» ýaly sözler, salgylanmalar gürrüňçilikde häli-şindi gaýtalanyp dur. Şunda kitaplar könekileriň akyl we zehin kuwwatyny artdyran ýakyn dosty hem-de gymmatly ruhy serişdesi bolup hyzmat edipdir. Bu ruhy baýlygyň gymmatyna düşünen türkmen gojasy onuň bahasyna öz guba düýesini rowa görüpdir. Türkmenleriň ylym adamsyna uly sylag bilen garamagy ata-babalarymyzdan galan ýörelgeleriň dowamydyr. Halk pähiminde «Köp ýaşan köp bilmez, köp okan köp biler» diýip aýdylýar. Şeýle parasatly pähimden ugur alyp, her bir ata-ene çagada heniz ýaşlykdan kitap okamak endiklerini kemala getirmäge çalyşmalydyr. Psihologlaryň aýdyşy ýaly, çaga maşgalada ulularyň hereketini gaýtalaýar. Şonuň üçin-de tejribeli pedagoglar çagany terbiýelemek işini özüňden başlamalydygyny ündeýärler. Bu kitap okamak endigini kemala getirmekde hem şeýledir. Çaga bilen bilelikde okamak, gyzykly hekaýatlarydyr ertekileri gürrüň bermek, muzeýlere we kitaphanalara äkitmek olaryň bilesigelijiligini artdyrmaga, täze zatlary öwrenmäge bolan islegini kanagatlandyrmaga ýardam edýär. Şeýle hem ata-enäniň gijelerine çaga uka gitmezden ozal ertekileri, başdangeçirmeleri aýdyp bermegi maşgalada asylly ýörelgä öwürmäge çalyşmaly. Hünärmenleriň bellemegine görä, soňy oňyn çözgüt bilen gutarýan şeýle gürrüňler çagada rahatlyk duýgusyny oýarýar we ata-ene bilen baglanyşygy berkidýär. Onuň her gün täze hekaýanyň ýa-da ertekiniň gürrüň berilmegine garaşmagy bilesigelijiligini artdyrýar. Kiçi ýaşly çagalar bilen owadan we uly suratlar ýerleşdirilen, mazmuny gyzykly, dili ýeňil bolan kitaplary okamakdan başlamak has ýerliklidir. Bu olaryň kitapda gürrüň edilýän wakalary, maglumatlary çalt özleşdirmegine kömek edýär. Häzirki zaman çagalaryň tehnikanyň we tehnologiýanyň ösen döwründe ýaşaýandygyny nazara alyp, olary elektron kitaphanalaryň mümkinçilikleri, muzeýlere guralýan wirtual gezelençler bilen tanyşdyrmak has-da ähmiýetlidir. Sanly ulgamyň mümkinçilikleri Gahryman Arkadagymyzyň we Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň tagallalary bilen ýurdumyza giňden ornaşdyrylýar. Munuň özi her bir ata-enäniň çagada kitap okamak bilen bagly endikleri kemala getirmeginde döwrebap ýardamçy bolup hyzmat edýär. Elektron kitaphanalaryň üsti bilen çagalary dünýäniň iň seýrek nusgaly neşirleri bilen hem tanyşdyryp bolýar. Şeýle hem türkmen halkynyň Milli Lideri Gahryman Arkadagymyzyň we hormatly Prezidentimiziň yzygiderli tabşyryklary esasynda gözel Diýarymyzyň dürli künjünde kitap dükanlary, giň gerimli kitaphanalar gurlup, olar ilata ýokary derejeli hyzmaty ýerine ýetirýärler. Zamanabap ösüşleriň mekany — Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistanda her bir çaganyň asuda durmuşda ýaşamagy, döwrebap şertlerde bilim-terbiýe almagy ugrunda ählitaraplaýyn alada edilýär. Döwlet tarapyndan edilýän şol aladalaryň we tagallalaryň ýerine düşüp, kitaby söýýän, okamaga, öwrenmäge höwes bildirýän çagalaryň terbiýelenip ýetişdirilmegi bolsa biziň Watanymyzyň geljekki ösüşleriniň girewine öwrülýär. Goý, çagalygyň iň arzyly arzuwlarynyň hasyl bolýan ülkesinde elmydama şadyýan gülki sesleri ýaňlanyp dursun! Selbi HALMYRADOWA, Türkmen döwlet medeniýet institutynyň talyby.
Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe hormatly Prezidentimiziň parasatly baştutanlygynda daşky gurşawy goramak we ekologiýa abadançylygyny
S.A.Nyýazow adyndaky Türkmen oba hojalyk uniwersiteti 2026-njy ýylyň 6-njy noýabrynda Hasyl toýy mynasybetli sanly ulgam arkaly geçiriljek “Agrosenagat toplumynyň durnukly ösüşi” atly halkara ylmy-amaly maslahata gatnaşmaga çagyrýar. Ylmy-amaly maslahatyň iş dilleri: türkmen, iňlis we rus. Ylmy-amaly maslahatyň tematik ugurlary: 1. Agronomçylyk, bagbançylyk we ekologiýa; 2. Oba hojalyk önümlerini öndürmek we gaýtadan işlemek tehnologiýasy; 3. Zootehniýa we weterinar lukmançylygy; 4. Agrosenagat toplumynda ykdysadyýet we dolandyryş; 5. Agroinženerçilik; 6. Oba hojalyk uniwersitetinde ynsanperwer we matematika ylymlary; 7. Ýeňil we dokma senagaty; 8. Suw gorlaryny dolandyrmakda we ulanmakda innowasion tehnologiýalar. Maslahata gatnaşmagyň görnüşleri: çykyş bilen uzak aralykdan (distansion) gatnaşmak ýa-da gaýybana gatnaşmak. Ylmy-amaly maslahata gatnaşmaga isleg bildirýänler zerur maglumatlary tabşyrmak üçin degişli şertleri we talaplary berjaý etmelidirler. Ylmy-amaly maslahata gatnaşmagyň şertleri: 1. Maslahata gatnaşmaga isleg bildirýänleriň her biri diňe bir nutuk hödürläp biler we awtorlar ikiden köp bolmaly däldir. Işiň mazmuny özbaşdak ylmy-barlag häsiýetli we ady bilen kybapdaş bolmaly. 2. Maslahata gatnaşmak üçin nutugyň gysgaça beýany we annotasiýalary taýýarlanylmaly. Nutugyň gysgaça beýany ylmy-amaly maslahatyň iş dilleriniň birinde, annotasiýalar bolsa beýleki iki dilde bolmaly. 3. Maslahata daşary ýurtly gatnaşyjylaryň nutuklarynyň annotasiýalarynyň terjimeleri Guramaçylyk topary tarapyndan ýerine ýetiriler. 3.1 Maslahata ýerli gatnaşyjylar annotasiýanyň iňlis we rus dillerine terjimelerini ýokary okuw mekdepleriniň degişli kafedralarynda ýa-da terjime edaralarynda tassyklatmaly. 4. Daşary ýurtly gatnaşyjylar maslahatda etjek çykyşlarynyň tekstini taýýarlamaly we Guramaçylyk toparyna ibermeli (5-10 minutlyk çykyş, 5-6 sah.). 5. Maslahata ýerli gatnaşyjylaryň ylmy işiniň gysgaça beýany we annotasiýalar awtoryň işleýän edarasynda seredilmeli we Guramaçylyk toparyna iberilmeli. Hata nutugyň gysgaça beýanynyň we annotasiýalaryň elektron görnüşleri goşulmaly. 6. Iberilen resminamalaryň mazmunyna awtorlar şahsy jogapkärçilik çekýärler. 7. Maslahata gatnaşmak üçin hasaba alnyş görnüşi doldurylmaly (adaty şrift, Times New Roman, 12 pt): 1 Familiýasy 2 Ady 3 Atasynyň ady 4 Wezipesi 5 Alymlyk derejesi, ady 6 Işleýän ýeriniň doly ady 7 Işleýän ýeriniň salgysy (poçta indeksini hem görkezmeli) 8 Iş telefony, elektron salgysy 9 Nutugyň ady 10 Nutugyň tematiki ugry 11 Nutuk haýsy dilde taýýarlandy 12 Maslahata gatnaşmagyň görnüşi 8. Daşary ýurtly gatnaşyjylar hasaba alnyş görnüşini, degişli resminamalary, ylmy işiň gysgaça beýanyny, annotasiýasyny we dokladyny elektron görnüşde aşakdaky elektron salga ýollamaly: science.tm2024@gmail.com Nutuklaryň gysgaça beýanlaryna we annotasiýalaryna bildirilýän talaplar: 1. Nutugyň gysgaça beýanynyň möçberi A4 (210×297 mm) formatda 1,5 sahypadan geçmeli däl, annotasiýalaryň her biriniň möçberi 0,5 sahypa çenli bolmaly. 2. Sahypa ölçegleri: ýokary we aşak taraplarda – 2,0 sm, çep tarapda – 2,5 sm, sag tarapda – 1,5 sm. Oriýentasiýasy – “kitap” görnüşli, şrifti – Times New Roman, ölçegi – 14 pt, setir arasy – 1. 3. Ylmy işiň aýratynlyklaryna baglylykda nutugy şekiller, formulalar we tablisalar görnüşinde beýan etmäge ýol berilýär. Bu ýagdaýda her bir şekil sahypanyň görkezilen ölçeglerinden çykmaly däl, şrifti bolsa 14-den kiçi bolmaly däl. Nutugyň gysgaça beýanynyň umumy göwrümi şekiller, formulalar we tablisalar bilen bilelikde A4 formatdaky 1,5 sahypadan geçmeli däl. 4. Maslahata elektron görnüşde tabşyrylýan ähli materiallar diňe Word for Windows formatynda kabul edilýär (doc we docx giňeltmesi bilen). 5. Nutugyň gysgaça beýany we annotasiýalar bir faýlda saklanylmaly hem-de aşakdaky görnüşde bolmaly: - awtoryň ady, familiýasy sahypanyň sag gyrasy boýunça deňlemek bilen 14-lik şriftde setir harplar bilen goýy gara ýazylmaly, döwletiň ady ýaýyň içinde görkezilmeli; - eger nutugyň iki awtory bar bolsa, ilki çykyş edýäniň ady, familiýasy görkezilmeli; - nutugyň, gysgaça beýanyň we annotasiýalaryň atlary baş harplar bilen 16-lyk şriftde goýy gara görnüşde ýazylmaly we setiriň merkezi boýunça deňlenilmeli; - nutugyň gysgaça beýanynyň tekstini ýazmazdan öň 1 setir goýbermeli. 6. Nutugyň gysgaça beýanynyň we annotasiýalaryň tekstleri setiriň ini boýunça deňlenilmeli. Matematiki deňlemeler degişli formula redaktorlarynyň kömegi bilen ýazylmaly. 7. Nutugyň gysgaça beýanynyň we annotasiýalarynyň sahypalary belgilenilmeýär. 8. Iş tabşyrylandan soňra hödürlenilen düzedişler we goşundylar kabul edilmeýär. 9. Guramaçylyk toparynyň karary boýunça iş ylmy-amaly maslahata goýberilmän bilner. 10. Tabşyrylan resminamalar yzyna gaýtarylmaýar. 11. Ylmy-amaly maslahata gatnaşmak üçin degişli resminamalar, nutuklaryň gyçgaça beýanlary we annotasiýalary 2026-njy ýylyň 30-njy oktýabryna çenli kabul edilýär. 12. Bildirilýän talaplara laýyk gelmeýän we bellenilen möhletden soň tabşyrylan işlere seredilmeýär. 13. S.A.Nyýazow adyndaky Türkmen oba hojalyk uniwersitetiniň salgysy: Aşgabat ş., 2009 (Görogly) köçe, 143-nji jaý. 14. Habarlaşmak üçin telefon belgileri: +99365647291; +99362360336; +993 12 34-26-80. Üns beriň! - Nutugyň gysgaça beýany we annotasiýalar bir faýlyň içinde ýerleşdirilmeli. Faýlyň ady çykyş edýäniň familiýasyny, adyny, atasynyň adyny we «tez» diýen harplary özünde jemlemeli. Mysal üçin, çykyş edýän – Ataýew Nurmyrat, faýlyň ady – «Ataýew N. tez». Nutuk aýratyn faýlda iberilmeli. - Hasaba alnyş görnüşleri nutugyň ähli awtorlary tarapyndan doldurylýar we bir faýlda ýerleşdirilýär. Ilki bilen, ylmy-amaly maslahatda çykyş edýäniň, soňra awtordaşyň hasaba alnyş görnüşleri ýerleşdirilýär. Hasaba alnyş maglumaty üçin faýlyň ady awtoryň familiýasyny, adyny, atasynyň adyny we «reg» diýen harplary özünde jemlemeli. Mysal üçin, «Ataýew N. reg». - Faýllary arhiwlemeli däl! Halkara ylmy-amaly maslahatyň Guramaçylyk topary Nutugyň gysgaça beýanynyň nusgasy. Ata Ataýew, Berdi Berdiýew (Türkmenistan) TÜRKMENISTANYŇ PAGTAÇYLYK PUDAGYNDA AGROTEHNOLOGIÝALARYŇ ULANYLYŞY Gysgaça beýany. Makalanyň mazmuny oba hojalygynda alnyp barylýan çärelere, ösümlikleriň galyndylaryndan ekin meýdanlaryny arassalamak ulgamyny kämilleşdirmäge, sürüm gatlagynyň we pagtanyň hasyllylygyny ýokarlandyrmaga ýardam edýän täze amatly tehnologiýalary we serişdeleri ornaşdyrmaga, az harajat bilen pagtaçylygy mehanizmleşdirmäge, ylaýta-da, onuň wajyp böleginiň biri bolan gowaça çöplerini ýygnamagy mehanizmleşdirmäge bolan talaplara gönükdirilen. Topragyň organiki düzümini ýokarlandyrmaga ýardam edýän ykdysady we energiýa tygşytlaýjy usullary kesgitlemek.
Çagalar baglary
Orta mekdepler
Başlangyç hünär mekdepleri
Orta hünär mekdepleri
Ýokary okuw mekdepleri
