Türkmenistanyň
Bilim ministrligi
Turkmenistan dunyanin ondebaryjy dowletleri we halkara guramalary bilen bilim ulgamynda netijeli gatnasyklary osduryar.
Täzelik
Maliýe howpsuzlygy boýunça VI halkara olimpiadada ýurdumyzyň talyplary ýeňiji we baýrakly orunlara mynasyp boldular. Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň hem-de Türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy Gahryman Arkadagymyz Gurbanguly Berdimuhamedowyň parasatly ýolbaşçylygynda ýurdumyzda bilim ulgamyny döwrebaplaşdyrmaga, ýaşlaryň döwrebap bilim almaklary we halkara giňişlikde öz zehinlerini görkezmekleri üçin ähli şertleri döretmäge aýratyn üns berilýär. Munuň aýdyň subutnamasy hökmünde «Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistan — bedew batly at-myradyň mekany» ýylynda, eziz Watanymyzyň Garaşsyzlygynyň 35 ýyllyk şanly baýramy bellenilýän günlerde türkmen talyplary abraýly halkara bäsleşikde ýokary netijeleri gazandylar. 27-nji sentýabrdan 2-nji oktýabr aralygynda Russiýa Federasiýasynyň Krasnoýarsk şäherinde, Sibir federal uniwersitetiniň binýadynda Maliýe howpsuzlygy boýunça VI halkara olimpiadanyň jemleýji tapgyry geçirildi. Dünýäniň 40-dan gowrak döwletinden 700 töweregi okuwçy we talyp gatnaşan bu bäsleşigiň esasy temasy maliýe howpsuzlygy ulgamynda emeli aňy ulanmak we munuň bilen baglanyşykly töwekgelçilikler boldy. Olimpiada ýurdumyzyň ýedi ýokary okuw mekdebiniň on talyby gatnaşdy. Olar halkara gatnaşyklar, hukuk, ykdysadyýet we maglumat howpsuzlygy ugurlary boýunça ýaryşyp, iki ýeňiji we alty baýrakly orna mynasyp boldular. Halkara gatnaşyklar ugry boýunça: Magtymguly adyndaky Türkmen döwlet uniwersitetiniň talyby Abdykadyrow Dawud Zakirjanowiç we Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň Halkara gatnaşyklary institutynyň talyby Hümmetjumaýew Sahydöwlet Agadurdyýewiç baýrakly orunlara mynasyp boldular. Hukuk ugry boýunça: Magtymguly adyndaky Türkmen döwlet uniwersitetiniň talyby Rejepow Rejep Bagtyýarowiç we Halkara ynsanperwer ylymlary we ösüş uniwersitetiniň talyby Gurbanowa Güljahan Jumamyradowna olimpiadanyň ýeňijileri diýlip yglan edildi. Ykdysadyýet ugry boýunça: Aba Annaýew adyndaky Halkara atçylyk akademiýasynyň talyby Esedow Şukur Esedowiç, Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň Halkara gatnaşyklary institutynyň talyby Gezerow Dawut Merdanowiç hem-de Türkmen döwlet ykdysadyýet we dolandyryş institutynyň talyby Tuwakow Hanmuhammet Baýramowiç baýrakly orunlary eýelediler. Şol institutyň talyby Bekiýewa Bahar Bekmyradowna hem olimpiadanyň jemleýji tapgyrynda mynasyp çykyş etdi. Maglumat howpsuzlygy ugry boýunça: Türkmen döwlet binagärlik-gurluşyk institutynyň talyby Begnazarow Begnazar Muhammetnazarowiç baýrakly orna mynasyp boldy. Türkmenistanyň Telekommunikasiýalar we informatika institutynyň talyby Serdarow Jumageldi Arslanowiç hem jemleýji tapgyrda öz bilimini we ukybyny görkezdi. Häzirki sanly zamanda maliýe serişdelerini we maglumatlary kiberhowplardan goramak döwletleriň durnukly ösüşiniň möhüm şerti bolup durýar. Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň başlangyçlary bilen ýurdumyzda sanly ykdysadyýeti ösdürmek, kiberhowpsuzlygy üpjün etmek we bu ugurda ýokary derejeli hünärmenleri taýýarlamak boýunça giň gerimli işler alnyp barylýar. Talyplarymyzyň halkara olimpiadada gazanan üstünlikleri bu syýasatyň netijeliligini doly tassyklaýar. Olimpiadanyň dowamynda türkmen ýaşlary dünýäniň dürli ýurtlaryndan gelen deň-duşlary bilen tejribe alyşyp, dostluk gatnaşyklaryny berkitdiler, Bitarap Türkmenistanyň parahatçylyk söýüjilikli syýasaty we ýurdumyzyň gazanan üstünlikleri barada gürrüň berdiler. Olar bu ýeňşiň ilkinji nobatda ýaşlara döredilýän giň mümkinçilikleriň, mugallymlaryň yhlasly zähmetiniň netijesidigini nygtaýarlar. Ýeňiji we baýrakly orunlara mynasyp bolan talyplarymyz bu şatlykly pursatda ýaşlara görkezýän uly aladalary üçin hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowa we Gahryman Arkadagymyz Gurbanguly Berdimuhamedowa tüýs ýürekden hoşallyk bildirip, alan bilimlerini eziz Diýarymyzyň gülläp ösmegine gönükdirjekdiklerini, ata Watanymyzyň şan-şöhratyny halkara giňişlikde mundan beýläk-de belende götermäge çalyşjakdyklaryny aýdýarlar.
Täzelik
Нынешний год, проходящий под девизом «Независимый нейтральный Туркменистан – родина целеустремлённых крылатых скакунов», ознаменовался яркими успехами в летописи отечественного спорта. На XX летних Азиатских играх туркменские атлеты продемонстрировали высокое мастерство и волю к победе, пополнив копилку сборной двумя серебряными медалями – в соревнованиях по карате-до (WKF) и тяжёлой атлетике. Азиатские игры в этом году открылись в японском городе Нагоя 19 сентября и продлились до 4 октября. В масштабных соревнованиях приняли участие 45 стран – члены Олимпийского совета Азии (ОСА). На главных стартах континента собралось более 11 тысяч атлетов, соревновавшихся в 43 видах спорта, где было разыграно 469 комплектов наград. Делегация Туркменистана состояла из 57 человек, в том числе 34 спортсмена и 15 тренеров. Наша сборная вела борьбу в восьми дисциплинах: боксе, спортивной борьбе, карате-до (WKF), ушу, борьбе кураш, плавании, лёгкой и тяжёлой атлетике. Достойное выступление на Азиатских играх продемонстрировали туркменские мастера карате-до. В этом виде спорта национальную сборную представляли трое юношей, однако ярче всех проявил себя Давут Назмырадов. Для него этот год стал по-настоящему знаковым: он не только успешно окончил Институт международных отношений Министерства иностранных дел Туркменистана, но и взошёл на пьедестал почёта престижного континентального первенства. Выступая в весовой категории до 75 кг, туркменский каратист уверенно дошёл до финала. В решающих поединках он одолел сильнейших соперников, включая титулованного атлета Мортезу Немати из Исламской Республики Иран. Свой путь в карате-до Давут начал ещё в 14 лет под руководством первого тренера Назмаммета Сатлыкгулыева. Позже спортсмен перешёл под опеку мастера спорта Эсенбая Язмедова, который и подготовил его к выступлению на Азиатских играх. До этого успеха атлет уже не раз защищал честь страны на международных аренах в Чехии, Германии, Италии, Казахстане, Филиппинах, Китае, Узбекистане и Кыргызстане, где неизменно занимал лидирующие позиции. Свободно владея русским, английским и немецким языками, спортсмен гармонично совмещает интеллектуальное развитие со спортивной карьерой. Впереди у молодого дипломата новые амбициозные цели – золото на чемпионатах мира и популяризация отечественной школы карате-до на международной арене. Выступление тяжелоатлетов на Азиатских играх также стало важной вехой для нашей сборной. Национальную команду представляли две девушки и двое юношей. Особого успеха добился студент пятого курса Туркменского государственного института физкультуры и спорта Шахзадбек Матякубов, продемонстрировавший превосходную физическую подготовку. Выступая в весовой категории до 110 кг, он зафиксировал 188 кг в рывке и 222 кг в толчке. С общим результатом 410 кг в двоеборье атлет завоевал серебряную медаль Азиатских игр. В своём зачёте он опередил атлета Лю Хуаньхуа из КНР, поднявшего 405 кг, уступив лишь олимпийскому чемпиону из Республики Узбекистан Акбару Джураеву, поднявшему 423 кг. Свой путь в тяжёлой атлетике Шахзадбек начал в 12 лет под руководством старшего брата Набиджана Матякубова. Сегодня спортсмен тренируется у мастера спорта международного класса Меретгулы Сахетмырадова, чья грамотная стратегия вывела штангиста на пик формы к главным стартам континента. Высокий класс атлета ранее уже подтверждали награды на мировых помостах в Индии, Мексике, Испании и Катаре. Спортсмен искренне благодарит тренерский штаб, Федерацию тяжёлой атлетики и своих болельщиков за колоссальную поддержку. Оба спортсмена, обладая железной дисциплиной и богатым спортивным опытом, служат примером для подрастающего поколения и являются гордостью нашей Отчизны. Их успешные выступления на Азиатских играх стали историческим событием и символом несокрушимой воли. Пожелаем им и дальше уверенно покорять новые вершины, обновлять личные рекорды и вдохновлять молодёжь своими успехами. Селим РАСУЛОВ, корреспондент журнала «Güneş». Фото Дорткули МУРАДКУЛИЕВА.
Täzelik
Häzirki wagtda Türkmenistanyň daşary syýasy strategiýasynda ylym-bilim ulgamyny kämilleşdirmek, ýokary halkara standartlaryna laýyklykda sanlylaşdyrmak we dünýäniň öňdebaryjy ylym-bilim merkezleri bilen tejribe alyşmak wezipesi wajyp orun eýeleýär. Bu ugurda Günorta-Gündogar Aziýanyň innowasion taýdan iň ösen döwletleriniň biri bolan Malaýziýa bilen ýola goýulýan we ýyldan-ýyla pugtalanýan hyzmatdaşlyk özüniň oňyn netijelerini berýär. Iki dostlukly ýurduň arasyndaky bilim ulgamyndaky gatnaşyklar döwrüň talaplaryna laýyklykda täze mazmun we uly depgin bilen baýlaşdyrylýar. 2026-njy ýylyň 28-nji sentýabrynda Gazagystan Respublikasynyň Astana şäherinde Malaýziýa-Merkezi Aziýa ýokary bilim forumy geçirildi. Bu foruma Merkezi Aziýa ýurtlarynyň wekilleri bilen birlikde ýurdumyzdan Türkmenistanyň Bilim ministrliginiň işgäri Berdinazar Haşyrow hem gatnaşdy. Bu forumyň esasy maksady Malaýziýanyň ýokary bilim ulgamyny Merkezi Aziýa ýurtlarynyň ýokary bilim ulgamlary bilen uýgunlaşdyrmakdan, taraplaryň arasynda ýokary bilim ulgamynda halkara hyzmatdaşlygyny ösdürmekden we Malaýziýanyň ýokary okuw mekdepleri bilen tanyşdyrmakdan ybaratdyr. Günüň birinji ýarymynda Malaýziýanyň Gazagystan Respublikasyndaky ilçisi, Malaýziýanyň ýokary bilim ministrliginiň, Gazagystan Respublikasynyň ylym we ýokary bilim ministrliginiň, Malaýziýanyň we Gazagystan Respublikasynyň ýokary okuw mekdepleriniň wekilleri çykyş etdiler. Çykyşlarda Malaýziýanyň Merkezi Aziýa ýurtlary bilen bilim ulgamyndaky hyzmatdaşlygyny ösdürmegiň meselelerine seredildi. Forumyň çäklerinde Türkmenistan bilen Malaýziýanyň arasynda bilim ulgamyndaky hyzmatdaşlygy ösdürmek bilen baglanyşykly pikir alyşmalar hem bolup geçdi we bu pikir alyşmalaryň çäklerinde Türkmenistanyň Bilim ministrliginiň wekili Türkmenistan bilen Malaýziýanyň arasyndaky ylym-bilim gatnaşyklarynyň berk şertnamalaýyn-hukuk binýadyna daýanýandygyny, ýokary derejeli duşuşyklaryň we bilelikdäki hökümetara toparlarynyň mejlisleriniň çäklerinde baglaşylan şertnamalaryň bu gatnaşyklaryň binýadyny düzýändigini, mundan başga-da, soňky ýyllarda Malaýziýanyň dünýä reýtinglerinde ýokary orunlary eýeleýän uniwersitetleri (meselem, Universiti Malaya we Universiti Tenaga Nasional) bilen Türkmenistanyň öňdebaryjy ýokary okuw mekdepleriniň arasynda akademiki hereketlilik we tejribe alyşmak barada şertnamalaryň baglaşylandygyny belläp geçdi. Şeýle hem iki ýurduň uniwersitetleriniň arasyndaky hyzmatdaşlygyň diňe bir talyplaryň okuw maksatnamalaryny öz içine alaman, eýsem, ykdysadyýetiň strategiki pudaklary üçin ýokary derejeli hünärmenleriň taýýarlanmagyny hem öz içine alýandygyny, bu ugurda Ýagşygeldi Kakaýew adyndaky Halkara nebit we gaz uniwersiteti bilen Malaýziýanyň dünýä belli «Petronas» Tehnologiýa uniwersitetiniň (UTP) arasyndaky köpýyllyk hyzmatdaşlygyň aýratyn nusgalykdygyny, bu ýerde geologiýa, nebit- gaz inženerçiligi, himiki tehnologiýalar we energetika ugurlary boýunça bilelikdäki okuw meýilnamalarynyň üstünlikli durmuşa geçirilýändigini, Malaýziýaly professorlaryň we halkara bilermenleriň ýygy-ýygydan Aşgabada gelip, türkmen talyplary üçin ýöriteleşdirilen okuw sapaklaryny we master-klaslaryny guraýandygyny belledi. Şunuň bilen birlikde, Halkara senagatçylar we telekeçiler uniwersiteti, Türkmenistanyň Telekommunikasiýalar we informatika instituty ýaly döwrebap okuw mekdepleriniň hem Malaýziýanyň abraýly ylmy merkezleri we CRUX ýaly barlag institutlary bilen hyzmatdaşlyk edýändigini, häzirki wagtda taraplar marketing, logistika, sanly ykdysadyýet, kiberhowpsuzlyk we emeli aň ýaly iň döwrebap ugurlarda okuw maksatnamalaryny kämilleşdirmek boýunça işleri alyp barýandyklary barada habar berildi. Forumyň çäklerindäki söhbetdeşlikleriň dowamynda Malaýziýa döwleti türkmen ýaşlarynyň iň köp saýlap alýan we bilim alýan halkara merkezleriniň biridigi nygtalyp geçildi. Malaýziýanyň Hökümeti tarapyndan goldanylýan «Malaysian Technical Cooperation Programme» (MTCP) atly maksatnama Türkmenistanyň dürli ministrlikleriniň we pudak edaralarynyň hünärmenlerine, şeýle hem ýaş alymlara Malaýziýanyň öňdebaryjy okuw merkezlerinde gysga we uzak möhletli hünär ýokarlandyryş okuwlaryny geçmäge şert döredýändigi barada aýdylyp geçildi. Şeýle hem häzirki wagtda bilim ulgamynyň sanlylaşdyrylmagy bilen, Türkmenistan-Malaýziýa onlaýn bilim platformalaryny ösdürmäge uly üns berýärler. Bu ugurda Malaýziýanyň uniwersitetleriniň tejribeli mugallymlarynyň uzak aralykdan (webinarlar arkaly) türkmen talyplaryna telekeçilik we innowasiýalaryň geçirilişi boýunça dersleri geçýändikleri we bu dersleriň bolsa talyplaryň dünýä ülňülerine laýyk gelýän innowasion pikirlenmesini ösdürmäge kömek edýändigi barada bellenilip geçildi. Günüň ikinji ýarymynda Malaýziýanyň öňdebaryjy 8 sany ýokary okuw mekdepleriniň we bu ugurda hereket edýän edaralaryň (University Malaysia Pahang Al-Sultan Abdullah UMPSA, International Medical University IMU, Education Malaysia Global Services EMGS, University Tunku Abdul Rahman UTAR, University Pendidikan Sultan Idris UPSI, University Kuala Lumpur UniKL, ASIA School ot Business, Asia Pacific University ot technology and innovation) wekilleri öz prezentasiýalary bilen çykyş etdiler. Görnüşi ýaly, Türkmenistan bilen Malaýziýanyň arasyndaky bilim pudagyndaky gatnaşyklar diňe bir iki ýurduň bähbidine bolman, eýsem, bütin sebitde durnukly ösüşi üpjün etmäge, ýokary hünärli hünärmenleri kemala getirmäge we halklaryň arasyndaky dostluk we ynamdar gatnaşyklary has-da berkitmäge saldamly goşant goşýar.