Logo

Türkmenistanyň

Bilim ministrligi

Logo

Türkmenistanyň

Bilim ministrligi

Onlaýn ýüz tutma
Makalalar bölüminden yza gaýtmak
San­ly teh­no­lo­gi­ýalaryň ähmiýeti

San­ly teh­no­lo­gi­ýalaryň ähmiýeti

28 Oktýabr, 2026 Makalalar
7

Iň kä­mil mag­lu­mat-ara­gat­na­şyk teh­no­lo­gi­ýa­la­ry­ny dur­mu­şa or­naş­dyr­mak döwrüň asyl­ly ýö­rel­ge­si­dir. Hä­zir­ki dö­wür­de san­ly bi­lim ul­ga­my ýur­du­my­zyň jem­gy­ýet­çi­lik dur­mu­şy­nyň äh­li ugur­la­ry­na giň­den or­naş­dy­ryl­dy. Şu ba­bat­da «Türk­me­nis­tan­da san­ly yk­dy­sa­dy­ýe­ti ös­dür­me­giň 2026 — 2028-nji ýyl­lar üçin Döw­let mak­sat­na­ma­sy» üs­tün­lik­li dur­mu­şa ge­çi­ril­ýär. Oňa la­ýyk­lyk­da, bi­lim ul­ga­my­nyň äh­li bas­gan­çak­la­ry­ny ýo­ka­ry hil­li elekt­ron mag­lu­mat­lar bi­len üp­jün et­mek, san­ly en­jam­la­ry giň­den peý­da­lan­mak ar­ka­ly bi­lim ber­li­şi­niň hi­li­ni ýo­kar­lan­dyr­mak giň­den ýo­la go­ýul­dy.

Ýur­du­myz­da in­no­wa­si­ýa işi­niň ýer­lik­li hem-de döw­re­bap gu­ral­ma­gy we ös­dü­ril­me­gi ne­ti­je­sin­de hal­ky­my­zyň ýa­şa­ýyş-dur­muş de­re­je­si yzy­gi­der­li ýo­kar­lan­ýar. San­ly bi­li­mi gi­ňiş­le­ýin ulan­ýan ýurt­la­ryň tej­ri­be­le­rin­den gör­nü­şi ýa­ly, ol ýur­duň ösüş dep­gi­ni­niň çalt­lan­ma­gy­na hem-de san­ly teh­no­lo­gi­ýa­la­ry ulan­ma­gyň ha­sa­by­na hal­kyň ýa­şa­ýyş de­re­je­si­niň ýo­kar­lan­ma­gy­na, bi­lim ber­li­şiň tä­ze sep­git­le­re ýet­me­gi­ne ýar­dam ber­ýär.

Ýur­du­my­zyň bi­lim ojak­la­ryn­da hü­när­men­ler, pro­fes­sor-mu­gal­lym­lar, şeý­le-de ta­lyp ýaş­lar ta­ra­pyn­dan san­ly bi­lim ul­ga­my­nyň tor prog­ram­ma üp­jün­çi­li­gi, onuň bin­ýa­dyn­da san­ly bi­lim por­tal­la­ry iş­le­nip taý­ýar­la­nyl­dy. San­ly bi­lim por­ta­ly elekt­ron poç­ta, elekt­ron res­mi­na­ma, uzak ara­lyk­dan bi­lim al­mak, yl­my iş­ler, okat­ma­gyň elekt­ron se­riş­de­si, bäs­le­şik­ler, olim­pia­da­lar, mas­la­hat­lar, fo­rum­lar, okuw ki­tap­la­ry, okuw gol­lan­ma­la­ry, söz­lük­ler ýa­ly bö­lüm­le­ri özün­de jem­le­ýär. Bu­lar­dan baş­ga-da, bi­lim ojak­la­ryn­da san­ly teh­no­lo­gi­ýa­la­ryň, ýo­ka­ry tiz­lik­li in­ter­net ul­ga­my­nyň giň­den or­naş­dy­ryl­ma­gy ne­ti­je­sin­de ýur­du­my­zyň ýo­ka­ry hem-de or­ta hü­när okuw mek­dep­le­ri­niň ara­syn­da, şol san­da bi­lim ba­bat­da hyz­mat­daş­lyk edil­ýän da­şa­ry ýurt­la­ryň ýo­ka­ry okuw mek­dep­le­ri, ylym-bi­lim mer­kez­le­ri bi­len uzak ara­lyk­dan sa­pak­lar, wi­deo­şe­kil­li mas­la­hat­lar yzy­gi­der­li gu­ral­ýar. Ýur­du­my­zyň ýo­ka­ry okuw mek­dep­le­rin­de hal­ka­ra hyz­mat­daş­ly­gy­ny iş­jeň­leş­dir­mek­de al­nyp ba­ryl­ýan bi­lim-ter­bi­ýe­çi­lik, ylym, sport, me­de­ni-köp­çü­lik iş­le­ri, ama­la aşy­ryl­ýan döw­let äh­mi­ýet­li öz­gert­me­le­ri, ösüş­le­ri giň­den şöh­le­len­dir­mek­de san­ly bi­lim ul­ga­my­nyň müm­kin­çi­lik­le­rin­den ne­ti­je­li peý­da­la­nyl­ýar.

Ber­ka­rar döw­le­tiň tä­ze eý­ýa­my­nyň Gal­ky­ny­şy döw­rün­de ýaş­la­ra döw­re­bap bi­lim-ter­bi­ýe be­ril­me­gi­ni äh­li zat­dan ýo­kar­da goý­ýan hor­mat­ly Pre­zi­den­ti­miz yl­my üs­tün­lik­le­ri ýur­du­my­zyň bi­lim ul­ga­my­na düýp­li or­naş­dyr­mak üçin äh­li amat­lyk­la­ry dö­red­ýär. Di­ýa­ry­myz­da­ky ki­tap­ha­na­lar teh­no­lo­gi­ýa ba­bat­da kä­mil­leş­di­ri­lip, äh­li ugur­la­ra de­giş­li yl­my we çe­per ede­bi­ýat­la­ry elekt­ron gör­nü­şe ge­çir­mek iş­le­ri do­ly ýo­la go­ýul­dy. Ta­lyp ýaş­la­ry­myz elekt­ron ki­tap­ha­na­lar­dan peý­da­la­nyp, öw­re­nen­le­ri­ni öz­leş­di­rip bil­ýär­ler.

Teh­no­lo­gi­ýa­la­ryň tiz ös­ýän döw­rün­de elekt­ron ki­tap­ha­na­lar mag­lu­mat sak­la­ma­gyň yg­ty­bar­ly­ly­gy­ny art­dyr­ýar. Elekt­ron ki­tap­ha­na­lar mag­lu­mat­la­ry, ede­bi­ýat­la­ry sak­laý­jy we ha­bar be­riş ul­ga­my bo­lup, ol mag­lu­mat­la­ryň el­ýe­ter­li­li­gi­ni dö­ret­mä­ge hem-de gi­ňelt­mä­ge ni­ýet­le­ni­len­dir. Şeý­le hem bu ul­gam mag­lu­mat göz­le­gi­ni gys­ga wagt­da ama­la aşyr­ma­ga, in­ter­net ul­ga­myn­dan peý­da­lan­ma­ga şert dö­red­ýär. In­ter­net ul­ga­my­na bi­rik­di­ri­len elekt­ron ki­tap­ha­na öz ha­bar be­riş çeş­me­le­ri­ni is­len­dik ul­gam bi­len bag­la­nyş­dy­ryp bil­ýär. Döw­re­bap teh­no­lo­gi­ýa­la­ryň ös­me­gi bi­len hä­zir­ki wagt­da ses we şe­kil ýaz­gy­la­ry­nyň ki­tap­ha­na ul­ga­my­na giň­den or­naş­dy­ryl­ma­gy, bu ul­ga­myň has kä­mil­leş­ýän­di­gi­niň aý­dyň be­ýa­ny­dyr. Bu bol­sa elekt­ron ki­tap­ha­na­lar­dan ki­tap­la­ry, mag­lu­mat­la­ry dür­li gör­nüş­de al­ma­gyň el­ýe­ter­li­li­gi­ni üp­jün ed­ýär. Ki­tap­lar döw­rüň ta­ry­hy­ny, hal­kyň dur­mu­şy­ny we ru­hu­ny özün­de jem­le­ýän ba­ha­sy­na ýe­tip bol­ma­jak ha­zy­na­dyr.

Gun­ça BA­ZA­RO­WA,
Ýag­şy­gel­di Ka­ka­ýew adyn­da­ky Hal­ka­ra ne­bit we gaz uni­wer­si­te­ti­niň mu­gal­ly­my.