Logo

Türkmenistanyň

Bilim ministrligi

Logo

Türkmenistanyň

Bilim ministrligi

Onlaýn ýüz tutma
Makalalar bölüminden yza gaýtmak
Bi­lim — röwşen gel­je­giň şuglasy

Bi­lim — röwşen gel­je­giň şuglasy

14 Oktýabr, 2026 Makalalar
27

Ga­raş­syz döw­le­ti­mi­ziň sy­ýa­sy-jem­gy­ýet­çi­lik ösüş­le­rin­de hal­ka­ra hyz­mat­daş­lyk uly or­ny eýe­le­ýär. Ylym-bi­lim ul­ga­myn­da­ky dost­luk­ly gat­na­şyk­lar hal­ky­my­zyň ata-ba­ba do­wam edip gel­ýän ýö­rel­ge­le­rin­den ugur al­ýar. Hal­ky­myz alym-da­na­la­ryň sar­pa­sy­ny be­lent tu­tup­dyr. Ola­ryň her bir pä­hi­mi­ni ro­wa­ýa­ta öw­rüp, ha­ky­da­sy­na ebe­di or­naş­dy­ryp­dyr.

Asyr­la­ry aşyp gel­ýän şu ýö­rel­ge­ler Ga­raş­syz Türk­me­nis­ta­nyň ylym-bi­lim ul­ga­myn­da­ky hal­ka­ra hyz­mat­daş­ly­gy­na özü­niň oňyn tä­si­ri­ni ýe­tir­ýär. Ber­ka­rar döw­le­tiň tä­ze eý­ýa­my­nyň Gal­ky­ny­şy döw­rün­de ylym-bi­lim ul­ga­myn­da hal­ka­ra hyz­mat­daş­ly­gynyň ös­dü­ril­me­gi döw­re­bap we­zi­pe­le­re esas­lan­ýar. Ga­raş­syz­ly­gy­my­zyň ta­ry­hy ýyl­la­ryn­da Türk­me­nis­tan­da hal­ka­ra de­re­je­li se­bit we hal­ka­ra mak­sat­na­ma­la­ry­nyň bir­nä­çe­si dur­mu­şa ge­çi­ril­di. Hä­zir­ki döw­re çen­li türk­me­nis­tan­ly ýaş­la­ryň müň­ler­çe­si dün­ýä­niň ab­raý­ly ýo­ka­ry okuw mek­dep­le­rin­de bi­lim al­dy­lar, ylym-bi­lim iş­gär­le­ri­niň hü­när de­re­je­le­ri­ni kä­mil­leş­dir­mek, tej­ri­be­le­ri­ni baý­laş­dyr­mak mak­sa­dy bi­len bir­nä­çe hal­ka­ra tas­la­ma­la­ry­nyň dur­mu­şa ge­çi­ril­me­gi­ne gat­naş­dy­lar.

Şu ýy­lyň 1–2-nji okt­ýab­ryn­da Be­la­rus döw­le­ti­niň Minsk şä­he­rin­de ge­çi­ri­len GDA gat­na­şy­jy ýurt­la­ryň bi­lim iş­gär­le­ri­niň IX gu­rul­ta­ýy hem dost­luk­ly ýurt­lar bi­len gat­na­şyk­la­ryň mö­hüm hä­si­ýe­ti­ni ýe­ne bir ge­zek su­but et­di. Bu gu­rul­taý­da BMG bi­len Türk­me­nis­ta­nyň hyz­mat­daş­ly­gyn­da ile­ri tu­tul­ýan ugur­la­ryň bi­ri bo­lan üz­nük­siz bi­lim, inkl­ýu­ziw bi­lim, ylym-bi­li­miň hem­me­ler üçin el­ýe­ter­li­li­gi­ni ga­zan­mak bu çä­rä gat­na­şy­jy­la­ryň çy­kyş­la­ryn­da esa­sy or­ny eýe­le­di. GDA gat­na­şy­jy ýurt­la­ryň bi­lim iş­gär­le­ri­niň we­kil­le­ri­ni özün­de jem­län bu tu­tum­ly çä­re «Hä­zir­ki za­ma­nyň gaý­ra­go­ýul­ma­syz ösüş­le­ri­niň şert­le­rin­de GDA gat­na­şy­jy ýurt­la­ryň bi­lim ul­ga­myn­da in­teg­ra­sion pro­ses­ler» diý­lip at­lan­dy­ryl­dy.

Oňa gat­na­şy­jy­lar bu çä­rä­niň tu­tuş maz­mu­ny­ny özü­nde jem­län «Mu­gal­lym ýurduň ýü­re­gi­dir» di­ýen joş­gun­ly şy­ga­ry uly buý­sanç bi­len gaý­ta­la­dy­lar. Çy­kyş­la­r her bi­r mu­gal­ly­myň, ha­ly­pa­nyň, ter­bi­ýe­çi­niň özü­ne bo­lan yna­my­ny ber­ki­dip, gat­na­şy­jy­la­ryň kal­by­ny buý­san­ja bes­le­di. Be­la­rus döw­le­tin­de ge­çi­ri­len GDA gat­na­şy­jy ýurt­la­ryň bi­lim iş­gär­le­ri­niň IX gu­rul­ta­ýy­na gat­na­şan ýur­du­my­zyň bi­lim iş­gär­le­ri Türk­me­nis­tan­da bi­lim ul­ga­my­nyň mad­dy-teh­ni­ki bin­ýa­dy­nyň ösü­şi, ýurt­da bi­li­miň hem­me­ler üçin deň­li­gi­ni ga­zan­mak ug­run­da dur­mu­şa ge­çi­ril­ýän iş­ler ba­ra­da dost­luk­ly ýurt­lar­dan ge­len kär­deş­le­ri­ne buý­sanç bi­len gür­rüň ber­di­ler.

Gu­rul­ta­ýyň mak­sa­dy GDA gat­na­şy­jy ýurt­la­ryň bi­lim ul­ga­myn­da in­teg­ra­sion pro­ses­le­ri ös­dür­mek üçin tä­ze müm­kin­çi­lik­le­ri aç­makdan, bi­lim işi­ne in­no­wa­si­ýa­la­ry or­naş­dyr­mak ar­ka­ly ul­ga­myň ösü­şi­ni çalt­lan­dyr­makdan, öza­ra hyz­mat­daş­ly­gyň tä­ze usul­la­ry­ny iş­jeň göz­le­mekden, bi­lim ul­ga­myn­a ne­ti­je­li tej­ri­be­le­ri or­naş­dyr­makdan, hyz­mat­daş­ly­gyň şert­na­ma­la­ýyn-hu­kuk esas­la­ry­nyň ke­ma­la ge­ti­ril­me­gi­ni üp­jün et­mekden ybaratdyr. Gu­rul­ta­ýyň işi­ne Azer­baý­jan, Be­la­rus, Ga­za­gys­tan, Gyr­gy­zys­tan, Tä­ji­gis­tan, Öz­be­gis­tan we Türk­me­nis­tan döw­le­ti­niň we­kil­le­ri gat­naş­dy­lar. Onuň il­kin­ji gü­nün­de GDA döw­let­le­rin­de bi­lim ul­ga­my­nyň ösü­şi­niň tä­ze tej­ri­be­le­ri ba­ra­da­ky çy­kyş­la­ra uly orun be­ril­di. Gu­rul­ta­ýa ýur­du­my­zyň ýo­ka­ry we or­ta okuw mek­dep­le­ri­niň we­kil­le­ri, ýag­ny Mag­tym­gu­ly adyn­da­ky Türk­men döw­let uni­wer­si­te­ti­niň rus di­li we ede­bi­ýa­t mu­gal­ly­my Jen­net Şam­my­ýe­wa, S. A. Ny­ýa­zow adyn­da­ky Türk­men oba ho­ja­lyk uni­wer­si­te­ti­niň ka­fed­ra mü­di­ri, iň­lis di­li we ede­bi­ýa­t mu­gal­ly­my Ma­ýa Ama­no­wa, Hal­ka­ra yn­san­per­wer ylym­la­ry we ösüş uni­wer­si­te­tin­den Sa­ha­bat Tu­ra­ýe­wa, paý­tag­ty­my­zyň 29-njy, 32-nji or­ta mek­dep­le­ri­niň mü­dir­le­ri Gül­ba­har Py­ga­mo­wa, Me­kan Mah­tu­mow da­gy gat­naş­dy.

GDA gat­na­şy­jy ýurt­la­ryň bi­lim iş­gär­le­ri­ni bir ýe­re jem­län gu­rul­taý gy­zyk­ly me­de­ni çä­re­le­re bes­len­di. GDA ýurt­la­ry­nyň IX gu­rul­ta­ýy oňa gat­na­şy­jy­lar üçin tej­ri­be alyş­ma­gyň öz­bo­luş­ly meý­dan­ça­sy­na öw­rül­di. Çä­rä­niň ikin­ji gü­nün­de bi­li­miň ösü­şi­niň dür­li ugur­la­ry bo­ýun­ça te­ma­ti­ki çy­kyş­lar gu­ral­dy. Gu­rul­taý öz işi­ni mek­de­be çen­li bi­lim we ter­bi­ýe­çi­lik eda­ra­la­ry­nyň işi, or­ta bi­lim ber­me­giň we­zi­pe­le­ri, ýö­ri­te hü­när bi­li­mi­ni okat­mak, ýo­ka­ry bi­lim ber­mek bi­len bag­la­ny­şyk­ly ugur­lar­da do­wam et­­di. Inkl­ýu­ziw bi­lim ber­me­giň tej­ri­be­le­ri bi­len bag­la­ny­şyk­ly te­ma­ti­ki çy­kyş­lar we okuw sa­pak­la­ry gu­ral­dy. Mil­li bi­lim ul­gam­la­ry­nyň tej­ri­be­le­ri, goş­ma­ça bi­lim ber­me­giň ösü­şi ba­bat­da­ky hä­zir­ki za­man çe­me­leş­me­le­ri ba­ra­da aý­ra­tyn bö­lüm­çe­ler­de söh­bet edil­di. Mag­tym­gu­ly adyn­da­ky Türk­men döw­let uni­wer­si­te­tin­den çä­rä gat­na­şy­jy Jen­net Şam­my­ýe­wa ýur­du­myz­da in­no­wa­sion iş­läp düz­me­le­riň bi­lim ul­ga­myn­da­ky or­ny ba­ra­da çykyş et­di. Çy­kyş­la­ryň so­ňy bi­lim iş­gär­le­ri­niň bi­lim we ter­bi­ýe­çi­lik işi­niň hi­li­ni go­wu­lan­dyr­mak bi­len bag­la­ny­şyk­ly öza­ra pi­kir alyş­ma­lar bi­len do­wam et­di­ril­di.

Bi­lim iş­gär­le­ri­niň IX gu­rul­ta­ýy­na gat­na­şy­jy­lar mu­gal­ly­myň hä­zir­ki za­man jem­gy­ýe­ti­niň saz­la­şyk­ly ösü­şin­dä­ki or­nu­na ýo­ka­ry ba­ha be­rip, ul­ga­myň ösü­şin­de mil­li tej­ri­be­le­re ynam­ly ga­ra­ma­gyň berk esa­sy­ny düz­ýän­di­gi­ni, mil­li tej­ri­be­le­riň ös­me­gi­niň, bi­lim ul­ga­myn­da ne­ti­je­li iş gur­şa­wy­nyň ke­ma­la gel­me­gi­ne müm­kin­çi­lik dö­red­ýän­di­gi­ni aý­ra­tyn bel­le­di­ler.

Bä­gül AN­NA­BA­ÝE­WA,
Türk­men döw­let me­de­ni­ýet ins­ti­tu­ty­nyň ka­fed­ra mü­di­ri, fi­lo­lo­gi­ýa ylym­la­ry­nyň kan­di­da­ty.