Logo

Türkmenistanyň

Bilim ministrligi

Logo

Türkmenistanyň

Bilim ministrligi

Onlaýn ýüz tutma
Makalalar bölüminden yza gaýtmak
Okuw­çy­la­ryň dün­ýä­ga­raý­şy­ny ke­ma­la ge­tir­mek

Okuw­çy­la­ryň dün­ýä­ga­raý­şy­ny ke­ma­la ge­tir­mek

7 Oktýabr, 2026 Makalalar
64

Ber­ka­rar döw­le­tiň tä­ze eý­ýa­my­nyň Gal­ky­ny­şy döw­rün­de Ar­ka­dag­ly Gah­ry­man Ser­da­ry­my­zyň baş­tu­tan­ly­gyn­da bi­lim ul­ga­my­ny kä­mil­leş­dir­mek işi giň ge­rim bi­len al­nyp ba­ryl­ýar. Bi­lim ul­ga­my­ny kä­mil­leş­dir­mek, okuw-ter­bi­ýe­çi­lik iş­le­ri­ni döw­rüň ös­ýän ta­la­by­na la­ýyk gu­ra­mak işin­de esa­sy orun mu­gal­lym­la­ra, synp ýol­baş­çy­la­ry­na de­giş­li­dir. Her bir mu­gal­lym bi­li­mi­ni art­dy­ryp, hü­när us­sat­ly­gy­ny kä­mil­leş­dir­me­li­dir.

Umu­my­bi­lim ber­ýän or­ta mek­dep­ler­de gu­ral­ýan synp sa­gat­la­ry­nyň mak­sa­dy her bir okuw­çy­nyň kal­byn­da go­wy adam bol­ma­ga hö­we­si oýar­mak­dan yba­rat­dyr. Eger biz ter­bi­ýe­çi­lik sa­gat­la­ry­ny döw­re­bap usul­da gu­ra­sak, jem­gy­ýe­ti­miz üçin di­ňe bir bi­lim­li däl, eý­sem, kä­mil we ah­lak­ly şah­sy­ýet­le­ri ýe­tiş­di­rip bi­le­ris.

Bi­ziň esa­sy mak­sa­dy­myz synp sa­gat­la­ry ar­ka­ly okuw­çy­la­ryň dün­ýä­ga­raý­şy­ny gi­ňelt­mek we ola­ryň kä­mil şah­sy­ýet bo­lup ýe­tiş­mek­le­ri­ni ga­zan­mak­dyr. Hä­zir­ki za­man bi­lim ul­ga­myn­da sapagy okat­mak bi­len bir ha­tar­da ça­ga­nyň ru­hy dün­ýä­si­ni baý­laş­dyr­mak hem mö­hüm bo­lup dur­ýar. Synp sa­gat­la­ry okuw­çy­la­ryň er­kin pi­kir ýö­ret­me­gi, jem­gy­ýet­dä­ki wa­ka­la­ra ba­ha ber­me­gi we mil­li gym­mat­lyk­la­ry­my­zy öz­leş­dir­me­gi üçin äh­mi­ýet­li­dir.

Mek­dep di­ňe bi­lim ber­ýän ojak bol­man, eý­sem, kä­mil şah­sy­ýe­ti ke­ma­la ge­tir­ýän esa­sy gur­şaw­dyr. Bu gur­şaw­da synp sa­gat­la­ry­nyň or­ny örän ulu­dyr. Se­bä­bi synp sa­ga­dy di­ňe ter­tip-gö­zeg­çi­lik sa­pa­gy däl-de, okuw­çy­nyň dün­ýä­ga­raý­şy­ny gi­ňeld­ýän, onuň iç­ki dün­ýä­si­ni baý­laş­dyr­ýan pe­da­go­gik müm­kin­çi­lik­dir. Hä­zir­ki dö­wür­de bol­sa okuw­çy­la­ryň mag­lu­mat gi­ňiş­li­gi örän giň. Synp sa­gat­la­ryn­da wa­gyz-ne­si­hat işi­ has-da kä­mil­leş­dir­ilme­li­dir. Şo­nuň üçin biz döw­re­bap we iş­jeň usul­la­ry ulan­ma­ly­dy­rys.

Synp sa­gat­la­ry­ny di­ňe gür­rüň­deş­lik däl-de, in­te­rak­tiw usul­da gu­ra­mak oňat ne­ti­je ber­ýär. Me­se­lem: «Ze­hin da­rag­ty» di­ýen su­ra­ty gör­kez­mek ar­ka­ly pi­kir alyş­ma­ly. «Ze­hin­li bol­mak üçin nä­me et­me­li?» di­ýen te­ma bo­ýun­ça «Ze­hin­li adam» di­ýen söz dü­zü­mi­ni mul­ti­me­dia tag­ta­syn­da ýaz­ma­ly. Şun­da «Ze­hin­li bol­mak üçin adam nä­hi­li hä­si­ýe­te eýe bol­ma­ly?» di­ýen so­ra­ga gys­ga­ça jo­gap ýaz­mak­la­ry­ny tab­şyr­ma­ly. Me­se­lem, ki­tap oka­mak, üns­li bol­mak, köp so­rag ber­mek. Okuw­çy­lar jogap hat­la­ryny «Ze­hin da­rag­ty­na» ge­zek­li-ge­ze­gi­ne as­ýar­lar we pi­kir­le­ri­ni gys­ga­ça dü­şün­dir­ýär­ler. Sa­pa­gyň ahy­ryn­da bi­ziň «Ze­hin da­rag­ty­myz» «mi­we» ber­ýär. «Ki­tap oka­mak bi­zi has-da kä­mil­leş­dir­ýär» di­ýen te­ma­da bol­sa tä­ze söz­le­ri öw­ren­mek, ýat­keş­li­gi tür­gen­leş­dir­mek, köp oka­mak bo­ýun­ça okuw­çy­la­ryň öz ga­ra­ýyş­la­ry­ny be­ýan et­mek­le­ri oňat ne­ti­je­le­ri ber­ýär.

Türk­men nus­ga­wy ede­bi­ýa­ty­nyň we­kil­le­ri­niň, akyl­dar şa­hyr­la­ry­my­zyň dur­mu­şy we dö­re­di­ji­li­gi bo­ýun­ça gu­ral­ýan synp sa­gat­la­ry okuw­çy­lar­da wa­tan­sö­ýü­ji­lik duý­gu­sy­ny oýar­ýar. Ter­bi­ýe­çi­lik işi­niň ne­ti­je­li bol­ma­gy mu­gal­ly­myň sa­pa­ga dö­re­di­ji­lik­li çe­me­leş­megi­ne bag­ly­dyr. Okuw­çy­la­ryň dün­ýä­ga­raý­şy­ny ös­dür­mek uzak möh­let­li iş bo­lup, synp sa­gat­la­ry ça­ga­la­ryň aňyn­da tä­ze dü­şün­je­le­ri, mag­lu­mat­la­ry öz­leş­dir­mek üçin dö­re­di­len müm­kin­çi­lik­dir.

Bi­ziň esa­sy mak­sa­dy­myz ça­ga­lar­da be­lent adam­kär­çi­lik hä­si­ýet­le­ri­ni ke­ma­la ge­tir­mek­den, Wa­ta­na, ene-ata söý­gi, ulu­la­ra hor­mat goý­mak ýa­ly duý­gu­la­ry ter­bi­ýe­le­mek­den, okuw­çy­la­ry dün­ýä me­de­ni­ýe­ti­niň iň oňat nus­ga­la­ry, ylym-bi­lim­dä­ki ga­za­nyl­ýan üs­tün­lik­ler we umu­ma­dam­zat gym­mat­lyk­la­ry bi­len ta­nyş­dyr­mak­dan yba­rat­dyr.

Dog­ry me­ýil­leş­di­ri­len we döw­re­bap usul­lar bi­len ge­çi­ril­ýän synp sa­gat­la­ry okuw­çy­nyň dur­muş­da öz or­nu­ny tap­ma­gy­na, ru­hy taý­dan kä­mil­leş­me­gi­ne we saz­la­şyk­ly şah­sy­ýet bo­lup ýe­tiş­me­gi­ne tä­si­ri­ni ýe­tir­ýär.

Ogul­se­nem ORAZ­TA­GA­NO­WA,
Gy­zy­lar­bat et­ra­byn­da­ky 7-nji or­ta mek­de­biň mu­gal­ly­my.