Logo

Türkmenistanyň

Bilim ministrligi

Logo

Türkmenistanyň

Bilim ministrligi

Onlaýn ýüz tutma
Makalalar bölüminden yza gaýtmak
Ýaş nes­li ter­bi­ýe­le­mek­de halk dö­re­di­ji­li­gi­niň or­ny

Ýaş nes­li ter­bi­ýe­le­mek­de halk dö­re­di­ji­li­gi­niň or­ny

7 Oktýabr, 2026 Makalalar
46

Ber­ka­rar döw­le­tiň tä­ze eý­ýa­my­nyň Gal­ky­ny­şy döw­ri ýur­du­my­zyň dur­mu­şy­nyň tä­ze ösüş­le­re bes­len­ýän za­ma­na­sy­dyr. Hä­zir­ki wagt­da ýaş ne­sil ha­kyn­da­ky ala­da il­kin­ji no­bat­da üns be­ril­ýän we­zi­pe­le­riň ha­ta­ryn­da­dyr. Ýaş­la­ry hem­me­ta­rap­la­ýyn ösen şah­sy­ýet hök­mün­de ke­ma­la ge­tir­mek ba­ra­da döw­let tarapyndan edilýän alada gün­sa­ýyn güýç­len­ýär. Bi­ziň şu gün­ki ter­bi­ýe­le­ýän kör­pe­le­ri­miz ata Wa­ta­ny­my­za my­na­syp ne­sil bol­ma­ly­dyr­lar. Şol nes­li leb­zi­ha­lal, zäh­met­sö­ýer, ba­tyr­gaý, wa­tan­sö­ýü­ji edip ter­bi­ýe­läp ýe­tiş­dir­mek­de halk dö­re­di­ji­li­gin­den peý­da­lan­mak örän äh­mi­ýet­li­dir.

Türk­men halk dö­re­di­ji­li­gi­niň her bir gör­nü­şi hal­kyň pä­him-paý­ha­syn­dan, kal­byn­dan jo­şup çy­kan çe­per we şa­hy­ra­na söz­le­riň je­min­den eme­le ge­len dür­dä­ne­ler­dir. Ol pi­kir­ler hal­kyň akyl ga­za­nyn­da gaý­nap, pä­him ele­gin­de ele­nip, ta­ry­hyň, dur­mu­şyň sy­nag­la­ryn­dan ge­çen çe­per gym­mat­lyk­la­ry­dyr. Halk dö­re­di­ji­li­gi­niň er­te­ki­ler, ma­tal­lar, sa­na­waç­lar, tap­ma­ça­lar, na­kyl­lar ýa­ly gör­nüş­le­ri­niň ça­ga­la­ra bi­lim we ter­bi­ýe ber­mek­de äh­mi­ýe­ti ulu­dyr.

Halk dö­re­di­ji­li­gi­niň bir gör­nü­şi bo­lan hüw­dü­le­ri kör­pe­le­re öw­re­de­ni­miz­de, hüw­di­niň nä­me üçin aý­dyl­ýan­dy­gy­ny, on­da her bir enä­niň hüw­di­niň üs­ti bi­len öz ça­ga­sy­nyň Wa­ta­na ge­rek­li adam bo­lup ýe­tiş­me­gi­ni ar­zuw­lap aýd­ýan­dy­gy­ny bent­le­riň üs­ti bi­len dü­şün­dir­ýä­ris.

Sa­pak­da, sa­pak­dan da­şa­ry iş­ler­de mul­ti­me­dia teh­no­lo­gi­ýa­la­ry­ny peý­da­lan­mak müm­kin­çi­li­gi hem ulu­dyr. Er­te­ki­ler esa­syn­da taý­ýar­lan­ýan ýu­muş­ly slaýd­lar­da ça­ga­la­ra ta­nyş bo­lan gah­ry­man­la­ryň peý­da bol­ma­gy, ol ýer­de goş­gu­la­ryň, sa­na­waç­la­ryň, ma­tal­la­ryň ula­nyl­ma­gy ça­ga­la­ryň söz­leý­şi­niň ös­me­gi­ne ýar­dam ed­ýär, der­sa­ra bag­la­ny­şy­gy gu­ra­ma­ga-da müm­kin­çi­lik ber­ýär.

Slaýd­lar­da su­rat­la­ryň he­re­ket­len­me­gi, ses­len­me­gi ça­ga üçin gy­zyk­ly bo­lup, be­ril­ýän okuw mag­lu­mat­la­ry­nyň has çuň­ňur öz­leş­di­ril­me­gi­ne ýar­dam ed­ýär. Sa­pak­lar­da er­te­ki gah­ry­man­la­ry bi­len bag­la­nyş­dy­ry­lyp ber­len me­se­le­ler ça­ga­nyň bi­le­si­ge­li­ji­li­gi­ni has-da art­dyr­ýar.

Ça­ga­la­ryň ukyp­la­ry­ny, pi­kir­len­me­si­ni ös­dür­mek­de, ola­ra zäh­met ter­bi­ýe­si­ni ber­mek­de na­kyl­la­ryň ula­nyl­ma­gy­nyň uly äh­mi­ýe­ti bar. Zäh­met bi­len bag­la­ny­şyk­ly «Giç ýat-da, ir tur — al­ty pi­şe­gi ar­tyk ur», «Bir eli bi­len eken, iki eli bi­len orar», «Bir gün öň se­pen, bir hep­de öň orar», «Bir söz­le, iki diň­le» di­ýen ýa­ly na­kyl­la­ryň peý­da­la­nyl­ma­gy ça­ga­lar­da zäh­me­te söý­gi­ni ös­dür­mek bi­len san­la­ry gaý­ta­la­ma­ga hem müm­kin­çi­lik ber­ýär. San­la­ryň dü­zü­mi, jü­büt we täk san­lar, wagt dü­şün­je­le­ri bu na­kyl­la­ryň için­den eriş-ar­gaç bo­lup geç­ýär. Biz ça­ga­la­ra zäh­met çek­me­giň lez­ze­ti­niň bar­dy­gy­ny, zäh­met çe­ki­lip ga­za­ny­lan çö­re­giň ta­ga­my­nyň üýt­ge­şik­di­gi­ni na­kyl­la­ryň üs­ti bi­len aý­dyp geç­ýä­ris.

Ça­ga­la­ryň söz­leý­şi­ni kä­mil­leş­dir­mek­de sa­na­waç­la­ry gaý­ta­lat­mak hem örän äh­mi­ýet­li­dir.

Mun­dan baş­ga-da, halk dö­re­di­ji­li­gi­ne de­giş­li ro­wa­ýat­lar hem bar. Ro­wa­ýat­lar hem ça­ga­lar­da uly tä­sir gal­dyr­ýar. Biz ro­wa­ýat­la­ry okap, gür­rüň edip be­re­ni­miz­de, ça­ga­lar ony uly gy­zyk­lan­ma bi­len diň­le­ýär­ler. Ro­wa­ýat­lar ça­ga­lar­da türk­men hal­ky­my­za, ata Wa­ta­ny­my­za bo­lan buý­san­jy­nyň, ta­ry­hy­my­za, geç­mi­şi­mi­ze bo­lan gu­wan­jy­nyň art­ma­gy­na uly kö­mek ed­ýär.

Ogul­jen­net PÜR­LI­ÝE­WA,
Ar­ka­dag şä­he­rin­dä­ki 20-nji ça­ga­lar ba­gy­nyň ter­bi­ýe­çi­si.