Okuw­çy­la­ra kä­mil, döw­re­bap bi­lim­dir ter­bi­ýe ber­mek bu gün­ki gü­nüň esa­sy ugur­la­ry­nyň bi­ri­dir. Çün­ki or­ta mek­de­bi ta­mam­lan okuwçylar geljekde ök­de hü­när­men­ler bo­lup ýe­tiş­me­li­dir­ler. Wa­ta­nyň my­na­syp ogul­dyr gyz­la­ry bol­mak üçin bu gün­ki gün or­ta mek­de­bi ta­mam­lan ýaş­lar­dan ba­şar­jaň­lyk, oňat ýat­keş­lik, ösen ma­te­ma­ti­ki ukyp­lar, ta­ry­hy we ede­bi­ýa­ty çuň­ňur bil­mek, te­bi­gy-yl­my ders­le­ri oňat öz­leş­dir­mek, komp­ýu­ter so­wat­ly­ly­gy, öz ra­ýat hu­kuk­la­ry­ňy bil­mek, be­den­ter­bi­ýe bi­len yzy­gi­der­li meş­gul­lan­mak, bi­lim­le­ri dö­re­di­ji­lik­li, tä­ze şert­ler­de ulan­ma­gy ba­şar­mak ta­lap edil­ýär. Hut şu­lar­dan ugur al­nyp, or­ta mek­dep­ler­de okuw­çy­la­ryň söz­le­ýiş ba­şar­nyk­la­ry ös­dü­ril­ýär. Şun­da çe­per ede­bi­ýa­ty okat­mak, düz­me ýaz­dyr­mak ugur­la­ry­na üns be­ril­ýär. Or­ta mek­de­biň ede­bi­ýat der­si bo­ýun­ça okuw mak­sat­na­ma­syn­da oka­lan ese­riň gah­ry­man­la­ry­ny hä­si­ýet­len­dir­mek, tekst­dä­ki çe­per­çi­lik se­riş­de­le­ri­niň hyz­ma­ty­ny dü­şün­dir­mek, ese­riň esa­sy te­ma­sy­ny we ide­ýa­sy­ny kes­git­le­mek, ma­ny-maz­mu­ny­ny, wa­ka­la­ry­ny der­ňe­mek we äh­mi­ýet­li ta­rap­la­ry­ny be­ýan et­mek ýa­ly ba­şar­nyk­lar ke­ma­la ge­ti­ril­ýär. Bu ba­şar­nyk­la­ry ke­ma­la ge­tir­mek­de düz­me ýaz­ma­gyň aý­ra­tyn uly hyz­ma­ty bar.

Düz­me ýaz­mak okuw­çy­la­ryň dö­re­di­ji­lik ukyp­la­ry­ny ös­dür­mek­le­ri­ne, öz pi­kir­le­ri­ni ýa­zuw üs­ti bi­len öz­baş­dak be­ýan edip bil­mek ba­şar­nyk­la­ry­ny art­dyr­ma­ga ýar­dam ed­ýär. Okuw­çy­la­ryň söz­le­ýiş, ýa­zuw en­dik­le­ri­niň ös­dü­ril­me­gin­de ede­bi eser esa­syn­da ýa­zy­lan düz­me­le­riň or­ny ulu­dyr. Düz­me ýaz­mak üns­lü­li­gi, pi­ki­ri­ňi lo­gi­ki, aý­dyň, jan­ly, tä­sir­li be­ýan et­me­gi ba­şar­ma­gy ta­lap ed­ýär. Me­se­lem, gah­ry­ma­nyň daş keş­bi­ni we iç­ki dün­ýä­si­ni, baş­ga gah­ry­man­lar bi­len ara­gat­na­şy­gy­ny, jem­gy­ýet we te­bi­gat bi­len gat­na­şy­gy­ny göz öňü­ne ge­tir­män, düz­me ýaz­mak müm­kin däl­dir. Bu göz öňü­ne ge­ti­ri­ji­li­ge tä­ze­den dö­ret­mek diý­seň hem bo­lar. Okuw­çy­nyň tä­ze­den dö­ret­me­gi, ýag­ny göz öňü­ne ge­ti­ri­ji­li­gi nä­çe ýo­ka­ry bol­sa, şon­ça-da ol ese­riň keşp­le­ri ul­ga­my­ny dog­ry ka­bul ed­ýär. Şun­da okuw­çy­la­ryň tä­ze­den dö­ret­mek ba­şar­ny­gy­na ýo­ka­ry ba­ha ber­ýä­ris we ola­ryň ýaz­mak, dö­ret­mek ba­şar­nyk­la­ry­ny ös­dür­ýä­ris. Ede­bi te­ma bo­ýun­ça düz­me ýa­zy­lan­da, okuw­çy ese­riň ma­ny­sy­ny, gah­ry­man­la­ry­ny göw­ne­jaý öz­leş­dir­ýär.

Okuw­çy­la­ryň düz­me ýaz­mak en­di­gi­ni ös­dür­mek­de düz­me ýaz­ma­ga taý­ýar­lyk sa­pa­gy­nyň or­ny ulu­dyr. Düz­me ýaz­ma­ga taý­ýar­lyk sa­pa­gyn­da mu­gal­lym okuw­çy­la­ry düz­mä­niň te­ma­sy bi­len ta­nyş­dyr­ýar. Aý­da­ly, Şa­ly Ke­ki­lo­wyň «Ka­re­li­ýa jeň­ňe­lin­de» at­ly poe­ma­sy esa­syn­da düz­me ýaz­dy­ryl­ýar. Şo­nuň bi­len bir­lik­de, mu­gal­lym saý­la­nyp al­nan te­ma­ny nä­de­re­je­de öz­leş­di­rip bi­len­dik­le­ri­ni anyk­la­mak üçin okuw­çy­lar bi­len so­rag-jo­gap alyş­ýar. Mu­gal­lym okuw­çy­la­ryň ün­sü­ni çek­mek üçin ug­ruk­dy­ry­jy so­rag­lar ber­ýär we okuw­çy­la­ry düz­me ýaz­ma­ga taý­ýar­la­ýar.

Okuw­çy­lar bi­len so­rag-jo­gap alyş­ýan wag­ty­myz­da gör­kez­me es­bap­lar­dan, mul­ti­me­dia tag­ta­syn­da­ky slaýd­ly şe­kil­ler­den hem peý­da­lan­ýa­rys. Şeý­le hem düz­me ýaz­mak­da si­ta­ta­nyň or­ny, ony dog­ry saý­lap al­mak ba­ra­da mu­gal­ly­myň mas­la­ha­ty ge­rek­dir. Şun­dan ugur alyp, okuw­çy­la­ry si­ta­ta saý­la­ma­ga ug­ruk­dyr­ýa­rys. Özi hem si­ta­ta­nyň ýa­zyl­ýan düz­mä­niň ma­ny-maz­mu­ny­na la­ýyk gel­me­li­di­gi­ni dü­şün­dir­ýä­ris. Şeý­le­lik­de, okuw­çy­lar so­wal-jo­gap­lar bo­ýun­ça düz­mä­niň me­ýil­na­ma­sy­ny düz­ýär­ler we pi­kir­le­ri­ni yzy­gi­der­li be­ýan ed­ýär­ler. Okuw­çy­la­ryň düz­mä­ni so­wat­ly ýa­zyp be­ýan et­me­gi, ola­ryň dil baý­lyk­la­ry­ny, söz­le­ýiş ba­şar­nyk­la­ry­ny ös­dür­ýär.