Logo

Türkmenistanyň

Bilim ministrligi

Logo

Türkmenistanyň

Bilim ministrligi

Onlaýn ýüz tutma
Makalalar bölüminden yza gaýtmak
Us­sat­lar­dan göz­baş alan us­sat­lyk

Us­sat­lar­dan göz­baş alan us­sat­lyk

19 Awgust, 2026 Makalalar
46

Ha­ly­pa mu­gal­lym Ata Ak­bä­bä­ýew ha­kyn­da ýat­la­ma

Ha­ly­pa mu­gal­lym Ata Ak­bä­bä­ýew bir­nä­çe «mi­we­li da­ragt­la­ry» ýe­tiş­di­ren mu­gal­lym­la­ryň mu­gal­ly­my­dyr. Ol okuw­çy­la­ry­nyň hem, bi­lim iş­gär­le­ri­niň hem ara­syn­da, şeý­le hem il ara­syn­da-da uly hor­ma­ta eýe bo­lan mu­gal­lym­dyr. Ata mu­gal­ly­myň adam­kär­çi­li­gi­niň be­lent bol­şy ýa­ly, okuw­çy­la­ra sa­pak ber­şi-de ju­da öz­bo­luş­ly­dy.

Ata Ak­bä­bä­ýew mek­dep­de okan ýyl­la­rym me­niň hem, soňra ça­ga­la­ry­myň hem türk­men di­li we ede­bi­ýat mu­gal­ly­my­dy. Ça­ga­lar mek­dep­den öýe ge­len­le­rin­den soň hem ha­ly­pa mu­gal­ly­my hiç dil­le­rin­den dü­şür­mez­di­ler. Olar mek­dep­de Ata mu­gal­ly­myň gu­ran çe­ke­le­şik­li sa­pak­la­ry­ny çaý ba­şyn­da gür­rüň eder­di­ler. Ha­ly­pa mu­gal­lym okad­ýan okuw­çy­la­ry­na her hep­dä­niň ahy­ryn­da bir goş­gy­ny ýat tut­ma­gy ýa-da çe­per eser oka­ma­gy tab­şy­rar­dy. Bu bol­sa ata-ene­ler üçi­nem gy­zyk­ly­dy. Se­bä­bi mu­gal­lym okuw­çy­la­ryň üs­ti bi­len ata-ene­le­rem oku­wa, türk­men ede­bi­ýa­ty­na çe­ker­di. Ol hep­dä­niň ahy­ryn­da okuw­çy­la­ra oka­ma­ga hö­dür­län çe­per ese­ri­niň gah­ry­man­la­ry­nyň gy­lyk-hä­si­ýet­le­ri, dur­muş­da öz­le­ri­ni alyp ba­ryş­la­ry, ese­riň gy­zyk­ly wa­ka­la­ry ha­kyn­da sa­pak­da okuw­çy­lar bi­len gy­zyk­ly çe­kiş­me­ler gu­rar­dy. Iş­jeň we gy­zyk­ly gu­ra­lan sa­pak­lar okuw­çy­lar­da türk­men di­li we ede­bi­ýat sa­pa­gy­na bo­lan gy­zyk­lan­ma, söý­gi dö­re­der­di, ola­ryň dil baý­ly­gy­ny ös­dü­rer­di. Ha­ly­pa mu­gal­lym okuw­çy­la­ra ýat tu­tan goş­gu­la­ry­ny sa­pak­da la­byz­ly aýt­dy­rar­dy, di­ňe goş­gy­ny ýat­dan aýt­dyr­mak bi­len çäk­len­mez­di, ýö­ri­te bir dep­der tut­du­ryp, şol goş­gy­ny owa­dan, dürs ýa­zuw bi­len dep­de­ri­ne-de ýaz­dy­rar­dy. Okuw­çy­sy haý­sy har­py dog­ry ýaz­ma­sa, tä şo­ny dürs ýaz­ýan­ça dep­der­de gaý­ta-gaý­ta ýaz­dy­rar­dy. Bu usul bol­sa okuw­çy­la­ryň dürs ýa­zuw en­dik­le­ri­ni ös­dü­rer­di. Bi­ziň maş­ga­la­myz­da Ata Ak­bä­bä­ýe­wiň ady köp ag­za­lar­dy, ol di­ňe bi­ziň däl, eý­sem, ýüz­ler­çe, müň­ler­çe maş­ga­la­lar­da hor­mat bi­len ýat­la­nan­dyr. Mu­gal­ly­myň okuw­çy­la­ry di­ňe sa­pa­gy­na däl, dur­muş ýo­lu­na taý­ýar­laý­şy, olar­da ata Wa­ta­na, ene top­ra­ga, te­bi­ga­ta, hor­mat­ly Pre­zi­den­ti­mi­ze bo­lan çuň­ňur söý­gi­ni ter­bi­ýe­leý­şi-de nus­ga­lyk­dy.

Ata Ak­bä­bä­ýew köp ýyl­la­ryň do­wa­myn­da mek­dep­de türk­men di­li we ede­bi­ýat mu­gal­ly­my bo­lup ça­ga­la­ra bi­lim we ter­bi­ýe ber­di. Öm­rü­niň soň­ky ýyl­la­ryn­da bol­sa ol bi­lim eda­ra­la­ryn­da mu­gal­lym­la­ryň ha­ly­pa­sy bo­lup iş­le­di. Ha­ly­pa mu­gal­lym bi­len bi­lim ul­ga­myn­da egin­deş bo­lup iş­le­mek ma­ňa-da mi­ýes­ser et­di. Mek­dep­le­riň türk­men di­li we ede­bi­ýat mu­gal­lym­la­ry­na usu­ly mas­la­ha­ta ge­ler­di. 2008-nji ýyl­da mek­de­bi­mi­ziň türk­men di­li we ede­bi­ýat mu­gal­lym­la­ry­nyň sa­pak­la­ry­na gat­na­şyp, okuw­çy­la­ryň bi­lim de­re­je­si­ni öw­ren­mek üçin bar­lag­na­ma alyp­dy. Ha­ly­pa bu bar­la­gyň ne­ti­je­si bo­ýun­ça mu­gal­lym­la­ra us­sat­lyk bi­len ba­ha be­rip­di, hat­da kem­çi­lik­le­ri­nem gö­wün­le­ri­ne deg­män ba­ha­lan­dyr­ma­gy mu­gal­lym­la­ry haý­ran gal­dy­ryp­dy.

Ha­wa, biz şeý­le ha­ly­pa mu­gal­lym­la­ryň mek­de­bi­ni geç­dik. Ata Ak­bä­bä­ýew Ma­ry we­la­ýa­ty­nyň bi­lim iş­gär­le­ri­niň hü­när kä­mil­leş­di­riş usu­ly mer­ke­zin­de mu­gal­lym­la­ra sa­pak be­ren­de şeý­le di­ýer­di: «Mu­gal­lym, iş wag­ty gu­ta­ran­dan soň, öz ýa­daw­ly­gy­ny duý­ýan bol­sa, ol ha­ky­ky mu­gal­lym­dyr». Sa­pak be­ren wag­ty mu­gal­lym­lar dur­ky bi­len onuň gür­rüň­le­ri­ni, mas­la­hat­la­ry­ny, yl­my ga­ra­ýyş­la­ry­ny diň­lär­di­ler. Ha­ly­pa­nyň mu­gal­lym­la­ra ýüz­le­nip aý­dan pent-ne­si­hat­la­ry köp­le­riň kal­byn­da gal­dy: «Mu­gal­lym ça­ga­ny kal­by bi­len ýe­tiş­dir­ýän yn­san­dyr», «Okuw­çy­la­ryň, il­kin­ji no­bat­da, mu­gal­ly­myň adam­kär­çi­lik sy­pa­ty­na, soň­ra hü­när de­re­je­si­ne ba­ha kes­ýän­dik­le­ri­ni unut­ma­ly däl­di­ris».

Ata Ak­bä­bä­ýew 7 — 8-nji synp­lar üçin «Türk­men di­li», «Mu­kad­des ojak» ki­tap­la­ry­nyň, şeý­le-de 100-den gow­rak yl­my-usu­ly ma­ka­la­la­ryň ýa­za­ry bo­lup, ol ýaş nes­li ter­bi­ýe­le­mek­de uly go­şant go­şan ze­hin­li mu­gal­lym, öm­rü­ni bi­lim ul­ga­my­na ba­gyş eden ha­ly­pa hök­mün­de ta­nal­ýar. «Ýy­lyň mu­gal­ly­my — 1991» bäs­le­şi­gi­niň ýe­ňi­ji­si bo­lan ha­ly­pa mu­gal­lym dö­re­di­ji­lik­li zäh­me­ti üçin ýo­ka­ry hü­när de­re­je­si­niň — «Türk­me­nis­ta­nyň at ga­za­nan bi­lim iş­gä­ri» di­ýen hor­mat­ly adyň eýe­si bol­dy. Mäh­ri­ban mu­gal­ly­my, tej­ri­be­li ha­ly­pa­ny bu gün­ki gün ýaş ne­sil­ler uly hor­mat bi­len ýat­la­ýar.

Ha­ly­pa Ata Ak­bä­bä­ýe­wiň oka­dan okuw­çy­la­ry hä­zir­ki wagt­da dür­li kä­riň eýe­le­ri bo­lup, ýur­du­my­zyň äh­li pu­dak­la­ryn­da zäh­met çek­ýär­ler. Olar hem ha­ly­pa mu­gal­ly­my hor­mat bi­len ýat­la­ýar­lar, onuň be­ren gym­mat­ly mas­la­hat­la­ry­ny dur­muş­da, iş­de pug­ta ber­jaý ed­ýär­ler.

Bi­lim ul­ga­myn­da dö­re­di­ji­lik­li we yh­las­ly zäh­met çe­ken ha­ly­pa mu­gal­lym­la­r hormat bilen ýat­la­nylýar. Bilim ulgamyny wagyz etmäge giň müm­kin­çi­likleri dö­red­ýän Gah­ry­man Ar­ka­da­gy­my­za, Ar­ka­dag­ly Gah­ry­man Ser­da­ry­my­za tüýs ýü­rek­den buý­san­jy­my­zy be­ýan ed­ýä­ris. Goý, Gah­ry­man Ar­ka­da­gy­my­zyň, Ar­ka­dag­ly Gah­ry­man Ser­da­ry­my­zyň jan­la­ry sag, ömür­le­ri uzak bol­sun, il-ýurt bäh­bit­li be­ýik iş­le­ri ro­waç­lyk­la­ra bes­len­sin!

Tu­wak AN­NA­KU­LY­ÝE­WA,
Türk­me­nis­ta­nyň Mil­li bi­lim ins­ti­tu­ty­nyň jem­gy­ýet­çi­lik bi­lim­le­ri bö­lü­mi­niň uly yl­my iş­gä­ri.

Salgylanma: