Logo

Türkmenistanyň

Bilim ministrligi

Logo

Türkmenistanyň

Bilim ministrligi

Onlaýn ýüz tutma
Makalalar bölüminden yza gaýtmak
Baş­lan­gyç synp­lar­da ma­te­ma­ti­ka sa­pa­gy

Baş­lan­gyç synp­lar­da ma­te­ma­ti­ka sa­pa­gy

5 Awgust, 2026 Makalalar
113

Baş­lan­gyç synp­lar­da ma­te­ma­ti­ka sa­pa­gy okuw­çy­la­ryň pi­kir­le­niş uky­by­ny, ün­sü­ni we lo­gi­ki dü­şün­je­si­ni ös­dür­ýän mö­hüm ders­le­riň bi­ri­dir. Bu der­si ne­ti­je­li öw­ret­mek­de dür­li usul­lar ula­nyl­ýar. Şo­la­ryň ara­syn­da oýun­lar aý­ra­tyn orun eýe­le­ýär. Oýun­lar baş­lan­gyç synp okuw­çy­la­ry­nyň ma­te­ma­ti­ka bo­lan gy­zyk­lan­ma­sy­ny art­dy­ryp, der­siň gy­zyk­ly geç­me­gi­ne ýar­dam ed­ýär.

Oýun­la­ryň kö­me­gi bi­len okuw­çy­lar san­la­ry, ha­sap­la­ma­la­ry we dür­li ma­te­ma­ti­ki dü­şün­je­le­ri aň­sat öz­leş­dir­ýär­ler. My­sal üçin, san­la­ry de­ňeş­dir­mek, goş­mak ýa-da aýyr­mak bi­len bag­la­ny­şyk­ly oýun­lar ça­ga­la­ryň bi­li­mi­ni ber­kit­mä­ge kö­mek ed­ýär. Şeý­le oýun­lar­da ça­ga­lar to­par bo­lup iş­le­me­gi, me­se­le­le­ri çöz­me­giň dür­li ýol­la­ry­ny göz­le­ýär­ler. Bu bol­sa ola­ryň dö­re­di­ji­lik­li pi­kir­len­mek uky­by­ny ös­dür­ýär.

Ma­te­ma­ti­ka sa­pak­la­ry üçin oýun­la­ryň köp gör­nü­şi bar. My­sal üçin, «Kim tiz ha­sap­lar?» oý­nun­da okuw­çy­lar ber­len me­se­le­le­ri çalt we dog­ry çöz­mä­ge ça­lyş­ýar­lar. Bu oýun ola­ryň ha­sap­la­ma tiz­li­gi­ni ös­dür­ýär. «Sen tap!» oý­nun­da mu­gal­lym haý­sy-da bol­sa bir sa­ny ýa­dyn­da sak­la­ýar, okuw­çy­lar bol­sa so­rag be­rip ýa-da mag­lu­mat­la­ry ula­nyp, şol sa­ny tap­ma­ga sy­na­nyş­ýar­lar. Bu oýun lo­gi­ki pi­kir­len­mä­ni ös­dür­ýär.

In­te­rak­tiw usulda miltimedia tag­tasyn­da ge­çi­ril­ýän oýun­lar okuw­çy­la­ryň gy­zyk­lan­ma­sy­ny has-da art­dyr­ýar. Okuw­çy­lar di­ňe bir diň­leý­ji bol­man, eý­sem, sa­pa­ga iş­jeň gat­naş­ýar­lar. My­sal üçin, «Dog­ry jo­ga­by saý­la!» oý­nun­da in­te­rak­tiw tag­ta­da bir­nä­çe jo­gap gör­ke­zil­ýär. Okuw­çy ber­len my­sa­ly çö­züp, dog­ry jo­ga­by saý­la­ýar.

«San­la­ry ýer­leş­dir!» oý­nun­da bol­sa okuw­çy­lar san­la­ry ki­çi­den ulu­sy­na ýa-da ulu­dan ki­çi­si­ne dog­ry ter­tip­de ýer­leş­dir­ýär­ler. Bu oýun san dü­şün­je­si­ni ber­kit­mä­ge kö­mek ed­ýär.

Umu­man, okat­ma­gyň oýun usu­ly baş­lan­gyç synp­lar üçin has-da tä­sir­li we ne­ti­je­li usul­la­ryň bi­ri­dir. Ne­ti­je­de, sa­pak­lar has gy­zyk­ly, döw­re­bap we tä­sir­li ýag­da­ýa eýe bo­lup, okuw­çy­la­ryň sa­pa­ga iş­jeň gat­naş­ma­gy­ny üp­jün ed­ýär hem-de bi­lim­le­riň has berk öz­leş­di­ril­me­gi­ne ýar­dam ber­ýär.

Bi­lim ul­ga­my­nda «Türk­me­nis­tan­da umu­my­bi­lim mak­sat­na­ma­la­ry bo­ýun­ça okat­ma­gyň usu­ly­ýe­ti­ni kä­mil­leş­dir­me­giň 2028-nji ýy­la çen­li Kon­sep­si­ýa­sy­nyň» kabul edilmegi ma­te­ma­ti­ka­ny okat­ma­gyň hi­li­niň ýo­kar­lan­ma­gy­na uly tä­sir ed­ýär. Hä­zir­ki za­man bi­lim Kon­sep­si­ýa­sy okuw­çy­nyň dö­re­di­ji­lik­li, öz­baş­dak pi­kir­len­ýän şah­sy­ýet hök­mün­de ke­ma­la gel­me­gi­ne gö­nük­dir­ilen­dir. Şol se­bäp­li sa­pak­lar­da di­ňe mag­lu­mat ber­mek bi­len çäk­len­män, okuw­çy­la­ryň iş­jeň­li­gi­ni art­dyr­ýan usul­lar­dan, şol san­da teh­no­lo­gi­ýa­lar­dan giň­den peý­da­la­nyl­ýar. Baş­lan­gyç synp­lar­da ma­te­ma­ti­ka sa­pa­gyn­da okat­ma­gyň okuw mak­sat­na­ma­sy­nyň ta­lap­la­ry­na la­ýyk­lyk­da, okuw­çy­la­ra me­se­le­le­ri öz­baş­dak çöz­mek, to­par­lar­da iş­le­mek, pi­kir alyş­mak we öz bi­lim­le­ri­ni dur­muş­da ýer­lik­li ulan­mak öw­re­dil­ýär. Oýun usu­ly bu mak­sat­la­ry ama­la aşyr­mak­da mö­hüm orun eýe­le­ýär.

Gül­şi­rin MÄM­MET­NA­ZA­RO­WA,
Aş­ga­bat şä­he­rin­dä­ki 37-nji or­ta mek­de­biň mu­gal­ly­my.

Salgylanma: